|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’na kaydedilen bazı tüketim malzemelerinin, kullanılmadığı halde çıkış kayıtlarının yapıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 116. maddesi, bu hesapların işleyişi ve kayıt süreçlerini detaylı bir şekilde tanımlamaktadır. Bu çerçevede, satın alınan veya üretilen malzemelerin maliyet bedelleri ile kaydedilmesi ve tüketim amacıyla ilgili birimlere verilen malzemelerin uygun şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nde ise, malzeme çıkışlarının tüketim, bağış, satış veya devir gibi yöntemlerle gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, her ay sonunda tüketim malzemelerinin onaylı bir listesinin muhasebe birimine iletilmesi zorunludur. Ancak, yapılan denetimlerde, bazı malzemelerin kayıtlardan çıkarıldığı ancak gerçekte ambarlarda bulunduğu görülmüştür. Bu durum, kurumun stokları ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk yaratmakta ve mali tabloların hatalı olmasına neden olmaktadır. Denetim sonuçlarına göre, ilgili birimlerin ambarlarında mevcut olan malzemelerin kayıtlardan çıkarılması gerektiği halde, bu işlemlerin mevzuata uygun yapılmadığı anlaşılmıştır. Örneğin, Makina İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğü ile Veteriner İşleri Müdürlüğü’ne ait bazı malzemelerin çıkış kayıtları yapılmış, ancak fiili denetimlerde bu malzemelerin ambarlarda bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nın eksik, 630 Giderler Hesabı’nın ise fazla görünmesine yol açmaktadır. |
BULGU: İlk Madde ve Malzemeler Hesabına Kaydedilen Tüketim Malzemelerinden Bazılarının Tüketilmediği Halde Çıkış Kayıtlarının Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilen malzemelerinin tüketilmediği halde çıkış kayıtlarının yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 116’ncı maddesinde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının işleyişi ve kayıtların nasıl yapılması gerektiği ayrıntılı biçimde ifade edilmiştir. Buna göre; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemeler bir taraftan maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Ayrıca tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemeler bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilir.
Diğer taraftan Taşınır Mal Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde çıkışların tüketim, bağış veya yardım, satış, devir yöntemleriyle yapılması gerektiği ifade edilmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliğinin “Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; aylık dönemler itibarıyla tüketim malzemelerinin Taşınır II. Düzey Detay Kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesi, ilgili dönemi takip eden dönemde, son dönem listesi ise en geç yılın son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderileceği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, giriş kaydı yapılan mal ve malzemelerin muhasebe kayıtlarından hangi hallerde çıkarılacağı ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Genel itibarıyla tüketilmek amacıyla ilgili birimlere gönderilen ya da kırılma bozulma vb. suretiyle tüketilemeyecek duruma gelen ya da hurdaya ayrılan ilk madde ve malzemeler kayıtlardan çıkarılmaktadır. Ancak ilgili maddede bahsedilen hususlar gerçekleşmeden hesaplardan çıkış yapılması veya bu hususlar gerçekleşmesine rağmen çıkış yapılmaması kurumun ambarında bulunan stoklar ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk olmasına neden olmaktadır. Bu durum kurum için risk oluşturmakta aynı zamanda da mali tabloların hatalı olmasına sebep olmaktadır.
Yapılan incelemede, idarenin ambarlarında mevcut olan mal ve malzemelerin, kullanıma verilip verilmediğine bakılmaksızın kayıtlardan çıkartıldığı tespit edilmiştir.Örneğin; Makina İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğü’nün ambar kayıtlarında 150.13 kodunda yer alan malzemeler ile, Veteriner İşleri Müdürlüğü’nün ambar kayıtlarındaki 150.03 ve 150.11 kodlarında yer alan malzemelerin tamamının çıkış kaydının yapıldığı ancak fiili denetimlerde bu kodlarda yer alan bir kısım malzemenin ambarlarda yer aldığı görülmüştür.
Denetim tespiti sonrasında Kamu İdaresi tarafından, bulguda belirtilen hususlara riayet edileceği ifade edilmiştir. Ayrıca Veteriner İşleri Müdürlüğü’nün 2025 yılı içerisinde gerçekleştirdiği çıkış işlemine yönelik düzeltme kayıtlarının yapıldığı belirtilmişse de bu işlemin 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, tüketim malzemesi olarak kayıtlara giren mal ve malzemelerin mevzuata uygun olarak çıkış işlemlerinin yapılmaması durumunda; tüketilmeyen ilk madde ve malzemeler tutarı kadar 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı eksik, 630 Giderler Hesabının ise fazla görünmesine neden olunmuştur.