|
ÖZET: İller Bankası Anonim Şirketi (İLBANK) ile yapılan protokol çerçevesinde, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda bazı önemli tespitler ortaya konmuştur. Avrupa Birliği katkısının durdurulduğu projelerin tamamlanması amacıyla, 09.03.2018 tarihinde İLBANK ile Bakanlık arasında bir protokol imzalanmıştır. Bu protokole göre, Bakanlık tarafından karşılanan eş finansman tutarları, ilgili belediyeler tarafından borçlandırılacak ve İLBANK, bu borçların tahsilatını üstlenecektir. Ancak, İLBANK’ın yükümlülüklerini yerine getirmediği ve 2021 yılı itibarıyla yalnızca 9.442.424,04 TL ödeme yaptığı tespit edilmiştir.
Protokolün 6. maddesi gereğince, Bakanlık, gerekli kaynakları İLBANK’a aktaracak ve bu ödemeler, borçlandırılan belediyeler aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Ancak, Sayıştay denetiminde, Bakanlık tarafından gider gerçekleşmeden 23.03.2018 tarihinde İLBANK’a 60.000.000,00 TL ödeme yapıldığı belirlenmiştir. Bu durum, mevzuata aykırıdır; zira ödemelerin, giderlerin kanıtlanması ve gerekli kontrollerin yapılmasının ardından gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, hem gider gerçekleşmeden yapılan ödemelerin hem de aktarılan tutarların geri dönüşlerinin izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: İller Bankası Anonim Şirketi ile Yapılan Protokole İlişkin Tespitler
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık koordinasyonunda uygulaması devam eden IPA-I katılım öncesi mali yardım süreci çerçevesinde ilgili finansman anlaşmaları gereğince Avrupa Birliği katkısı durdurulan projelerin tamamlanması projesi olarak Bakanlık ile İller Bankası Anonim Şirketi (İLBANK) arasında yapılan protokolde İLBANK’ın yükümlülüklerini yerine getirmediği görülmüştür.
Yapılan incelemede, 2017 yılı sonu itibarıyla Avrupa Birliği katkısı durdurulan projelerin tamamlanabilmesi için ilgili belediyeler tarafından yerine getirilmesi gereken eş finansman yükümlülüklerinin Bakanlıkça karşılanması amacıyla Bakanlık ile İLBANK arasında 09.03.2018 tarihinde protokol yapıldığı görülmüştür. Buna göre, Bakanlık tarafından karşılanan tutar kadar ilgili belediyeler borçlandırılacak ve borçlandırılan tutarların takip ve tahsil işlemleri İLBANK tarafından yapılacaktır.
Protokolün 6’ncı maddesine göre söz konusu projeler kapsamındaki işlere ait ödemelerin yapılabilmesi için gerekli kaynak Bakanlık tarafından İLBANK’a aktarılacak, proje kapsamındaki hakedişler proje yararlanıcısı belediye borçlandırılmak suretiyle bu hesaptan ödenecektir.
Borç kaydedilen bu tutarlar herhangi bir faiz veya nema işletilmeksizin ilk taksit ödemesi 15 Nisan 2019 olmak üzere 24 eşit taksit halinde İLBANK mevzuatı çerçevesinde belediyelerden takip ve tahsil edilecektir. Tahsil edilen tutarlar, tahsil edilen ay sonuna kadar Bakanlık Merkez Saymanlığına yatırılacaktır.
Bakanlık tarafından Protokol hükmüne dayanarak, mevzuata aykırı olarak gider gerçekleşmeden ve giderin gerçekleştiğine dair kanıtlayıcı belgeler sunulmadan 23.03.2018 tarihinde İLBANK’a 60.000.000,00 TL tutarında ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında projelerin tamamlanması amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından borç verme kodu ile ödenek tahsis edildiği ve bu ödeneğin bütçe gideri yapılmak suretiyle harcanma imkanı olduğu ifade edilse de bu kaynağın doğrudan İLBANK’a aktarılmak yerine gideri gerçekleştiren idarelerce proje gerçekleştirilip kanıtlayıcı evraklar Bakanlığa sunulduktan ve gerekli kontroller yapıldıktan sonra ödeme yapılması gerekmektedir.
Protokol gereği, aktarılan tutar kadar belediyelerin borçlandırılması ve geri ödemelerin İLBANK tarafından tahsil edilip Merkez Saymanlığa aktarılması gerekmektedir. Ancak, 2021 yılı sonu itibarıyla İLBANK tarafından Bakanlığa sadece 9.442.424,04 TL ( İlk taksit ödemesi 15 Nisan 2019 ve bir taksit ödemesi tutarı 2.500.000,00 TL olduğu halde) aktarıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri gereği hem gider gerçekleşmeden Bakanlık bütçesinden İLBANK’a ödemede bulunulmasının hem de aktarılan tutarların geri dönüşlerinin takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.