|
ÖZET: İller Bankası’nın sermaye payının mali kuruluşlara yatırılan sermaye hesaplarında doğru bir şekilde izlenmediği tespit edilmiştir. 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un ilgili maddelerine göre, il özel idareleri ve belediyeler bankanın ortakları olarak kabul edilmektedir. Bu çerçevede, Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından her ay dağıtılan vergi gelirleri paylarının belirli bir oranının bankanın sermayesine eklenmesi gerektiği belirtilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, İller Bankası sermaye payı kesintilerinin muhasebe kayıtlarında hatalı bir şekilde yer aldığı görülmüştür.
2024 yılı sonu itibarıyla 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 162.360.005,80 TL bakiye bulunmaktadır. Bu tutarın, büyükşehir belediyesine aktarılan İller Bankası payları, Türkiye Belediyeler Birliği’ne ödenen zorunlu aidat ve genel aydınlatma giderleri toplamından oluştuğu belirlenmiştir. Ancak, İller Bankası sermaye payının 5.087.669,43 TL olması gerekirken, hatalı kayıtlar nedeniyle bu hesapta daha yüksek bir tutar görünmektedir. Ayrıca, Türkiye Belediyeler Birliği aidatı ve genel aydınlatma giderlerinin geçmiş yıllardan kümülatif olarak bilançoda gösterildiği, ancak ilgili giderlerin doğru hesaplara kaydedilmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, İller Bankası sermaye payı kesintilerinin 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında doğru bir biçimde gösterilmesi ve döneme ait giderlerin uygun hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Bu durum, mali kayıtların doğruluğu ve şeffaflığı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İller Bankası Sermaye Payının Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Doğru Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin İller Bankasındaki sermaye payı kesintilerinin 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında doğru izlenmediği görülmüştür.
08.02.2011 tarih ve 27840 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’ un 4’üncü maddesinin 1’inci fıkrasına göre il özel idareleri ve belediyeler bankanın ortaklarıdırlar. 3’üncü fıkranın (a) bendinde de, Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından her ay dağıtılacak vergi gelirleri paylarının yüzde iki oranında kesilecek miktarının Bankanın sermayesine ekleneceği belirtilmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının niteliğini açıklayan 178’inci maddesine göre; kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarlar bu hesapta izlenmelidir.
Yapılan incelemede; İller Bankasının sermaye payı kesintilerinin muhasebe kayıtlarında doğru yer almadığı görülmüştür. Ayrıca 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 2024 yıl sonu itibariyle 162.360.005,80 TL bakiye bulunmaktadır. Bu tutarın, kamu idaresinin İller Bankası paylarından büyükşehir belediyesine aktarılan paylar, Türkiye Belediyeler Birliğine ödenen zorunlu üyelik aidatı ve genel aydınlatma giderleri toplamından oluştuğu tespit edilmiştir.
İller Bankası sermaye payının muhasebe kayıtlarında doğru takip edilmemesi ve hatalı kayıtlar nedeniyle 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında, İller Bankası sermaye payının 5.087.669,43 TL olması gerekirken 162.360.005,80 TL olarak kaydedilmesi sonucu bu hesap olması gerekenden daha yüksek tutarda görünmektedir.
Diğer taraftan Türkiye Belediyeler Birliği aidatı ve genel aydınlatma giderlerinin geçmiş yıllardan bu yana kümülatif olarak bilançoda gösterildiği anlaşılmış olup; döneme ilişkin olarak ödenmesi gereken bu giderlerin 630-Giderler Hesabı ve 830-Bütçe Giderleri Hesabına kaydedilmemesi sebebiyle bu hesaplar olması gerekenden daha düşük tutarda görünmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda anılan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, İller Bankasındaki sermaye payı kesintilerinin 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında doğru olarak gösterilmesi, dönem gideri niteliğinde olan Türkiye Belediyeler Birliği aidatı ve genel aydınlatma giderlerinin ise 630-Giderler Hesabı ve 830-Bütçe Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.