|
ÖZET: İller Bankası’ndan alınan uzun vadeli kredilere ilişkin faizlerin, ödenecek duruma gelmeden muhasebe kayıtlarına gider olarak yansıtıldığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49. ve 50. maddeleri, kamu idarelerinin mali işlemlerinin doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesini ve raporlanmasını öngörmektedir. Bu çerçevede, ekonomik değerlerin yaratılması veya el değiştirmesi durumunda muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İlgili belediye, İller Bankası’ndan aldığı kredinin faizlerini 481 Gider Tahakkukları Hesabı’na kaydetmiş, ancak bu tutar henüz tahakkuk etmiş bir borç niteliği taşımamaktadır. 2024 yılı bilançosunda bu hesapta 604.123,93 TL tutarında bir değer yer almakta olup, bu durum mali tablolar üzerinde hatalı bir etki yaratmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara göre, tahakkuk eden giderlerin doğru bir şekilde sınıflandırılması gerekmektedir. Kamu idaresi, 481 Gider Tahakkukları Hesabı’ndaki kayıtların düzeltilmesi için çalışmalar yürütmekte olduğunu belirtmiştir. Ancak, henüz ödenecek hale gelmemiş giderlerin bu hesaba kaydedilmesi, mali tabloların doğruluğunu etkilemeye devam etmektedir. Dolayısıyla, alınan kredinin faizlerinin, tahakkuk etmeden gider olarak kaydedilmemesi gerektiği açıktır. |
BULGU: İller Bankasından Alınan Kredi Ödenebilir Hale Gelmeden Faiz Tahakkuk Ettirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İller Bankasından uzun vadeli olarak alınan krediye ilişkin faiz tutarları, hesaplanarak ödenecek hale gelmediği halde gider olarak tahakkuk ettirilerek muhasebe kayıtlarında ve mali tablolarda yer almasının sağlandığı görülmüştür.
Genel Yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin tüm malî işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve raporlanması hususları 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda düzenlenmiştir. Bu Kanun’un 49’ncu maddesi hükümlerine göre; Kamu hesapları, idarelerin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemleri, garantileri ve yükümlülüklerinin belirlenmiş bir düzen içinde ilgili hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulmalıdır.
Aynı Kanun’un “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesi hükmüne göre de bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi gerekir. Bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının da bir belgeye dayanması esastır.
Temel muhasebe ilkelerine göre Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak tesbit edilir. Mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır bir şekilde düzenlenmelidir.
Belediye tarafından İller Bankasından alınan uzun vadeli kredinin sonraki yıllarda ödenecek hale gelecek olan faizleri hesaplanıp toplam tutar olarak 481 Gider Tahakkukları Hesabına kaydedilmiş ve haliyle bu tutar mali tablolarda yer almış bulunmaktadır. Önceki yıllardan gelen bu gider tahakkuklarından bir kısmı faaliyet döneminde ödemesi yapılarak düşülmüş olsa da, 2024 yılı bilançosu 481 Gider Tahakkukları Hesabında toplam 604.123,93 TL tutarında bir değer yer almaya devam etmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “481 Gider tahakkukları hesabı” başlıklı 338’nci maddesinde bu hesabın kullanım şekline ilişkin geniş açıklamalarda bulunulmuştur. Buna göre; uzun vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen, tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan, ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan borçların izlenmesi için bu hesap kullanılır. Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki hesaplarda yer alan iç ve dış mali borçlar için ay sonlarında hesaplanan ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenecek olan işlemiş faiz giderleri de bu hesaba kaydedilir.
Yine burada yapılan açıklamalara göre, tahakkuk etmiş olmakla birlikte, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan giderlerden kaynaklanan borç tahakkukları ay sonlarında 481 Gider Tahakkukları Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilir. İçinde bulunulan yılı takip eden yılda ödenecek olanlar kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 381 Gider Tahakkukları Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda ödenecek olanlar bu hesaba alacak, vade sonunda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedilir.
Görüldüğü üzere ancak tahakkuk ederek sonraki dönemlerde ödenecek hale gelmiş olan borçlar için Gider Tahakkukları Hesabı kullanılabilmektedir. İller Bankasından sağlanan uzun vadeli kredinin faizlerinin hesaplanarak yıllar itibariyle ödenecek taksit tutarlarının belirlenmiş olması söz konusu giderin tahakkuk ettiği anlamına gelmeyecektir.Yıllar itibariyle yapılacak ödeme tutarlarının bir sözleşmeye bağlanmış olması da bu durumu değiştirmeyecektir.
Kamu İdaresi cevabında, 481 Gider Tahakkukları Hesabında yer alan kayıtların 381 Gider Tahakkukları Hesabına ve 630 Giderler Hesabına alınması ile ilgili çalışmaların devam etmekte olduğu belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hata denetim yılı mali tablolarını etkilemeye devam etmektedir.
Tahakkuk ederek ödenecek hale gelmemiş olan giderlerin 481 Gider Tahakkukları Hesabına kaydedilmesi nedeniyle mali tablolarda bu hesaba ilişkin olarak 604.123,93 TL hataya yol açılmıştır. Bu nedenle, alınan bir banka kredisinin uzun dönem boyunca ödenecek olan faiz tutarları henüz tahakkuk ederek ödenecek hale gelmiş bir borç niteliğinde olmadığından Gider Tahakkukları Hesabına kaydedilmemesi, dolasıyla da yıl sonu mali tablolarda yer almaması gerekmektedir.