|
ÖZET: İmar denetim yetkisinin etkin bir şekilde kullanılmadığına dair bulgular, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir Belediyesi, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılarla ilgili olarak, büyükşehir statüsünü kazandığı tarihten bu yana herhangi bir tespit gerçekleştirmemiştir. İlçe belediyeleri tarafından üç ay içinde giderilmeyen imara aykırı uygulamalarla ilgili olarak, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 ve 42’nci maddelerinde belirtilen yetkilerin de kullanılmadığı gözlemlenmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 11’inci maddesi, büyükşehir belediyesine ilçe belediyelerinin imar uygulamalarını denetleme yetkisi vermektedir. Bu kapsamda, gerekli bilgi ve belgelerin talep edilmesi, incelenmesi ve eksikliklerin giderilmesi için ilgili belediyelere süre tanınması öngörülmektedir. Ancak, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi’nin, ruhsatsız yapılarla ilgili herhangi bir tespit yapmadığı ve yalnızca şikayetlerin ilgili belediyelere yönlendirilmesiyle yetindiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, kamu idaresinin kaçak yapılaşmayla mücadelede denetimlerin zamanında ve eksiksiz bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 5216 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi çerçevesinde, imara aykırı uygulamalarla ilgili gerekli işlemlerin yapılması ve ilgili yetkilerin etkin bir biçimde kullanılması önem arz etmektedir. |
BULGU: İmar Denetim Yetkisinin Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılarla ilgili büyükşehir belediyesi statüsünün kazanıldığı tarihten buyana bir tespit yapılmadığı ve ilgili ilçe belediyeleri tarafından üç ay içinde giderilmeyen imara aykırı uygulamalarla ilgili 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 ve 42’nci maddelerinde belirtilen yetkilerin kullanılmadığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediyesinin imar denetim yetkisi” başlıklı 11’inci maddesinde;
“Büyükşehir belediyesi, ilçe (…) belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye yetkilidir. Denetim yetkisi, konu ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeyi, incelemeyi ve gerektiğinde bunların örneklerini almayı içerir. Bu amaçla istenecek her türlü bilgi ve belgeler en geç onbeş gün içinde verilir. İmar uygulamalarının denetiminde kamu kurum ve kuruluşlarından, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından yararlanılabilir.
Denetim sonucunda belirlenen eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi için ilgili belediyeye üç ayı geçmemek üzere süre verilir. Bu süre içinde eksiklik ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi eksiklik ve aykırılıkları gidermeye yetkilidir.
Büyükşehir belediyesi tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir. Belirlenen imara aykırı uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 ve 42 nci maddelerinde belirtilen yetkilerini kullanma hakkını haizdir. …”
Hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hükmün madde gerekçesinde; (mülga) 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’da büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasında imar yetkilerinin paylaşımında netlik bulunmadığına dikkat çekilmiş; bu eksikliğin büyükşehir belediyelerine kaçak yapılaşmayla mücadele için etkin ve uygulanabilir yetkiler verilmemesine neden olduğu ve özellikle seçim dönemlerinde ilçe belediyelerinin imar denetim yetkilerini kullanmamalarının şehirlerde kaçak yapılaşmanın hızla artmasına yol açtığı ifade edilerek bu problemleri çözmek adına, Kanun’un 11’inci maddesiyle büyükşehir belediyesine gerekli tedbirleri almak hususunda kendiliğinden harekete geçme gibi önemli ve etkin denetim yetkileri tanındığı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuata göre; büyükşehir belediyesi tarafından tespit edilen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların gerekli işlemler yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirileceği; büyükşehir belediyesi tarafından yapılan bildirim üzerine imara aykırılıkların üç ay içinde ilgili belediye tarafından giderilmesi gerektiği, aksi takdirde büyükşehir belediyesinin 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar üzerindeki denetim sürecinin düzenlendiği madde 32’de ve idari müeyyidelerin düzenlendiği madde 42’de hüküm altına alınan yetkileri kullanma yetkisini haiz olduğu açıktır.
Yapılan incelemede, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi tarafından büyükşehir belediyesi statüsünün kazanıldığı tarihten bu yana ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılarla ilgili herhangi bir tespit yapılmadığı, sadece Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce dağıtımlı yazıyla yapılan bildirimlerin ve Cimer veya vatandaşlar tarafından yapılan şikayetlerin ilgili belediyelere yönlendirilmesiyle yetinildiği; dolayısıyla ilgili ilçe belediyeleri tarafından üç ay içinde giderilmeyen imara aykırı uygulamalarla (yıkım kararı alınan yapılar) ilgili 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 ve 42’nci maddelerinde belirtilen yetkilerin kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, kaçak yapılaşmayla ilgili denetimler ve imara aykırı uygulamaların mevzuat doğrultusunda ilçe belediyeleri ile birlikte zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirilmesine özen gösterileceği belirtilmiştir.
5216 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi gereğince İdare tarafından kaçak yapılaşmayla ilgili denetimler yapılmalı ve ilçe belediyeleri tarafından giderilmeyen imara aykırı uygulamalara ilişkin 3194 sayılı İmar Kanunu’nda belirtilen yetkiler kullanılarak işlem tesis edilmesi gerekmektedir.