|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından elde edilen otopark gelirlerinin, yasal çerçeveye aykırı olarak, cari giderler için kullanıldığını ortaya koymuştur. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 37. maddesi, otopark gelirlerinin yalnızca otopark inşası ve arsa alımları için harcanmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bu gelirlerin personel maaşları ve diğer fatura ödemelerinde kullanıldığını göstermektedir.
Otopark Yönetmeliği’nin 4. maddesi, otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasını esas almakta, bu durumun sağlanamadığı hallerde ise komşu parsellerle ortak otopark uygulamaları gibi alternatif çözümler sunmaktadır. Yönetmelik, otopark gelirlerinin kamu bankalarında açılan hesaplarda toplanmasını ve yalnızca otopark tesisleri için harcanmasını öngörmektedir. Ancak, 2024 yılı itibarıyla otopark hesabında 163.167.002,53 TL birikmişken, bu tutarın başka amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. İdare, denetim bulguları üzerine, otopark hesabında biriken tutarların gelecekte mevzuata uygun şekilde kullanılacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, otopark gelirlerinin, belediye sınırları içindeki otopark ihtiyacını karşılamak amacıyla harcanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İmar Kanunu Gereğince Tahsil Edilen Otopark Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından elde edilen otopark gelirlerinin sadece bölge otoparkı için gerekli arsa alımları ile otopark inşasında kullanılması zorunlu olmasına rağmen, bu gelirlerin İdarenin cari giderleri için kullanıldığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Otoparklar” başlıklı 37’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir.
…” hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 37’nci ve 44’üncü maddelerine dayanılarak çıkarılan Otopark Yönetmeliği’nin “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında; binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının bu fıkrada belirtilenler haricinde zorunlu olduğu ifade edildikten sonra, otopark ihtiyacı kısmen veya tamamen parselinde karşılanamayan durumlar ayrıntılı olarak sayılmıştır. Aynı fıkrada, otopark ihtiyacı karşılanamayan parsellerde, ihtiyacın komşu parsellerle ortak otopark uygulaması veya ada içi otopark uygulamaları şeklinde karşılanacağı, otopark olarak gösterilen yapı ya da bağımsız bölüm ile bu otoparkı kullanacak olan yapı ya da bağımsız bölümlerin tapularında ayrı ayrı süresiz irtifak kurulacağı, tapu kütüğünün beyanlar hanelerinde bu konuda belirtme yapılması kaydıyla; 1500 metrelik yarıçap veya 2000 metrelik yürüme mesafesi içinde kamulaştırmaya konu olmayan başka parselden ya da binadan veya binaların zorunlu olarak ayrılması gerekenler haricindeki müstakil otopark olarak ayrılmaya müsait olan bölümlerinden veyahut ticari otoparklardan karşılanacağı belirtildikten sonra yine çözüm sağlanamaması halinde, ilgili idarelerce, Yönetmelik’in 12’nci maddesinde yer alan esaslar dâhilinde bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek ihtiyacın karşılanacağı ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Yönetmelik’in “Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili” başlıklı 12’nci maddesine göre: otopark bedellerinin kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılması ve bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranının uygulanması zorunludur. Yönetmelik’in “Otopark hesabından yapılacak harcamalar” başlıklı 13’üncü maddesine göre de otopark hesabında toplanan meblağın otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılmaması gerekmektedir.
Mevzuatın ilgili hükümlerinden anlaşılacağı üzere; otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması esas olup zorunlu nedenlerle yukarıda belirtilen şekliyle otopark sağlanamayan durumlarda; belediyece, bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek ihtiyacın karşılanması mümkündür. Alınan bedelin kamu bankalarında açtırılan otopark hesabına yatırılması gerekmektedir. Hesapta toplanan meblağlar ise sadece bölge veya genel otoparkların yapımında kullanılacak olup idarelerin başka harcamalarında kullanılamayacaktır.
Yapılan incelemede; İdarenin otopark hesabında 2024 yılı içerisinde 163.167.002,53 TL biriktiği, ilgili hesapta biriken tutardan cari harcamaların finansmanı amacıyla ilgili hesaplara para aktarıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından 2024 yılı içerisinde otopark hesabından kullanılan tutarların personel maaşları ve fatura ödemelerinde kullanıldığı, bundan sonraki süreçte bu hesapta toplanan tutarların mevzuata uygun kullanılması hususunda gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin otopark hesabında toplanan tutarların mevzuatında belirtildiği üzere, Belediye sınırları içindeki otopark ihtiyacının karşılanması için kullanılması gerekmektedir.