|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Karesi Belediyesi Encümeni tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine uygun olmayan yapılar için verilen yıkım kararlarının uygulanmadığı belirlenmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi, ruhsatsız inşaatların durdurulması ve yıkım sürecinin nasıl işlemesi gerektiğini düzenlemektedir. Yapı mühürlenerek inşaat durdurulmakta, ruhsata uygun hale getirilmesi için yapı sahibine bir ay süre tanınmaktadır. Bu süre zarfında gerekli işlemler yapılmadığı takdirde, yıkım kararı alınması ve uygulanması gerekmektedir.
İlgili mevzuat, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların yıkım sürecini net bir şekilde tanımlamaktadır. Yapı tatil tutanağının düzenlenmesiyle birlikte, inşaat durdurulmakta ve ilgili idarelere bildirim yapılmaktadır. Eğer yapı sahibi, bir ay içinde ruhsata uygun hale getirmezse, iki ay içerisinde yıkım kararı alınmalı ve altı ay içinde yıkım işlemi gerçekleştirilmelidir. Aksi takdirde, yıkım maliyetleri Bakanlık tarafından tahsil edilerek yıkım işlemi yapılabilir. Karesi Belediyesi’nde, ruhsatsız veya projeye aykırı yapılar için alınan yıkım kararlarının zamanında uygulanmadığı görülmüştür. Bu durum, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi anlamına gelmekte ve ilgili idarenin, verilen yıkım kararlarını acilen uygulaması gerekmektedir. |
BULGU: İmar Kanunu Uyarınca Tespit Edilen Kaçak Yapılara İlişkin Yıkım Kararlarının Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kaçak veya ruhsat ve eklerine uygun olmaması nedeniyle Karesi Belediye Encümeni tarafından verilen yapı yıkım kararlarının yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’inci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) (3) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderilir.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonu anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin “ssss” fıkrasında;
“Yapı tatil tutanağı: Herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belgeyi,”
hükümleri yer almaktadır.
Söz konusu imar mevzuatı uyarınca yapı tatil tutanağı ile kaçak ya da ruhsat ve eklerine uygun olmadığı tespit edilen yapılar mühürlenerek inşaat durdurulmakta, tatil ya da durdurma zaptının bir nüshasının yerine asılması, bir nüshasının muhtara, bir nüshasının ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderilmesi ayrıca tapuda beyanlar hanesine kaydedilmek üzere Tapu İl Müdürlüğüne konunun bir yazı ile bildirilmesi gerekmektedir.
Bir ay içinde sahibi tarafından ruhsata uygun hale getirilmeyen ya da ruhsatlandırılmayan yapılar hakkında iki ay içinde ilgili idaresine göre encümen ya da il idare kurulu tarafından yıkım kararı verilip altı ay içinde yıktırılması gerekmektedir. Ayrıca altı ay içerisinde yıkım kararı verilip yıkılmayan binalar yıkım giderleri ilgili idaresinden karşılamak suretiyle Bakanlık tarafından da yıktırılabilmektedir.
Yukarıda yer verilerin mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların, aykırılıklarının verilen süre sonunda giderilmemesi sonucunda Belediye Encümeni tarafından yıkım kararı alınmalı ve altı ay içerisinde söz konusu karara konu yapılar yıkılmalıdır. Aksi takdirde, altı ay içerisinde yıkımı yapılmayan yapılar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yıktırılabilecek ve yıkım maliyetinin %100 fazlası ile İdareden tahsil edilecektir.
Yapılan incelemelerde Karesi Belediyesinde ruhsatsız veya proje hilafına imalatlar nedeniyle birçok yapı hakkında Encümen tarafından yıkım kararı verildiği ancak yasal süreler geçmesine rağmen yıkım kararlarının yerine getirilmediği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalar kapsamında Belediye tarafından tespit edilen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında Belediye Encümeni tarafından verilen ve kesinleşmiş olan yıkım kararlarının Belediye tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir.