|
ÖZET: İmar para cezalarının 2024 yılı için yeniden değerleme oranı uygulanmadan belirlenmesi, Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, idari para cezaları açısından genel bir çerçeve sunmakta ve bu cezaların uygulanmasında İmar Kanunu hükümlerinin de dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir. Kanunun 17. maddesi, idari para cezalarının her yıl başında belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmasını zorunlu kılmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, mükellefiyetlerini yerine getirmeyen yapı veya parsel sahiplerine uygulanacak ceza tutarlarını belirlemektedir. 2024 yılı için bu tutarlar, yeniden değerleme oranıyla birlikte önemli ölçüde artış göstermektedir. Örneğin, 2.000 TL olan ceza, 29.857 TL; 4.000 TL olan ceza, 59.769 TL; ve 6.000 TL olan ceza ise 89.701 TL olarak uygulanacaktır. Ancak, yapılan incelemelerde, bazı encümen kararlarıyla bu tutarların artırılmadan uygulandığı ve bu durumun kamu gelirlerinde kayba yol açtığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin olarak gelecekteki uygulamalarda dikkat edileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, İmar Kanunu’na tabi olan tüm idari para cezalarının, belirlenen yeniden değerleme oranları doğrultusunda artırılarak uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: İmar Para Cezalarının Yeniden Değerleme Oranıyla Artırılmaksızın Uygulanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından bazı imar para cezalarının yeniden değerleme oranında artırılmaksızın uygulandığı görülmüştür.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu, idari para cezaları için genel kanun niteliğindedir. Nitekim Kabahatler Kanunu’nun 3’üncü maddesinde;
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
denilmek suretiyle Kabahatler Kanunu’nun idari para cezalarına ilişkin genel kanun niteliğinde olduğu ortaya konulmaktadır. Dolayısıyla Kabahatler Kanunu’nda yer alan genel hükümler, İmar Kanunu uyarınca uygulanacak para cezalarına ilişkin de uygulanacaktır.
Adı geçen Kanun’un “İdari para cezası” başlıklı 17’nci maddesinde “İdarî para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 3194 sayılı İmar Kanunu’nda yer alan idari para cezası tutarları da yeniden değerleme oranında artırılacaktır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42’nci maddesinin üçüncü fıkrasında “18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine ve gözetmenlerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir.” hükmü bulunmaktadır. Yıllar itibarıyla yeniden değerleme oranında artırılmasıyla 2024 yılı için madde metninde belirtilen “ikibin Türk Lirası” 29.857 TL, “dörtbin Türk Lirası” 59.769 TL ve “altıbin Türk Lirası” ise 89.701 TL olarak uygulanacaktır.
Encümen kararları üzerinde yapılan incelemede, İmar Kanunu’nun yukarıda belirtilen maddesi uyarınca ilgililere; 2024 yılı 2, 23, 89, 90, 92, 102, 103, 104, 252, 253, 254, 270, 369, 370, 371, 372, 373 sayılı encümen kararlarıyla yeniden değerleme oranıyla artırılmaksızın 2.000 TL; 76 sayılı encümen kararıyla yeniden değerleme oranıyla artırılmaksızın 4.000 TL; 308 sayılı encümen kararıyla yeniden değerleme oranıyla artırılmaksızın altı kişi için ayrı ayrı 6.000 TL para cezası uygulandığı ve dolayısıyla bu durumun gelir kaybına neden olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bundan sonraki uygulamalarda bulgu konusu hususa dikkat edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, İmar Kanunu’nda yer alan tüm idari para cezalarının yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanması gerekmektedir.