|
ÖZET: İmar planında park alanı olarak belirlenen bölgelerde, imar mevzuatına aykırı yapıların inşa edildiği tespit edilmiştir. Bu yapıların, üçüncü kişiler tarafından kullanıldığı ve ticari nitelikte olduğu gözlemlenmiştir. İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, ruhsat alınmadan veya ruhsat eklerine aykırı olarak yapılan yapılar için idari para cezası uygulanması ve yapının mühürlenerek inşaatın durdurulması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, ruhsatsız yapılar için yıkım kararları alınması ve bu yapıların yıktırılması süreci de yürütülmektedir.
Antalya’nın Aksu ilçesindeki Kemerağzı Mahallesi’nde, imar planında park alanı olarak görülen yerlerde mevzuata aykırı olarak inşa edilen ticari yapılar için yıkım kararları alınmış ancak bu kararlar henüz uygulanmamıştır. İlgili idare, bu yapıların yıkımını gerçekleştirmek için gerekli hukuki süreçleri takip etmektedir. Ayrıca, otellerin park alanlarını kapatarak kendi müşterilerine özel hale getirmesi, bu alanların amacına uygun kullanılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, Antalya Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi’nde, park alanlarının korunması ve halkın kullanımına açılması gerekmektedir. İmar mevzuatına uygun olmayan yapıların yıkımı için idari ve hukuki süreçlerin etkin bir şekilde yürütülmesi önem arz etmektedir. Bu sayede, sosyal donatı alanlarının işlevselliği sağlanabilir ve kamu yararı gözetilmiş olur. |
BULGU: İmar Planında Park Alanı Olarak Görünen Yerlerde İmar Mevzuatına Aykırı Yapılaşma Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar planında park alanı olarak görünen yerlere imar mevzuatına göre yapılamayacak nitelikte yapıların yapıldığı ve bu yapıların üçüncü kişiler tarafından kullanıldığı görülmüştür.
İmar Kanunu’nun “idari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılar için belediye encümenince sorumlular hakkında idari para cezası tatbik edilmesi gerekmektedir.
Aynı Kanun’un “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde;
Ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti yapılarak yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı,
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılacağı, bir nüshasının da Çevre, İklim ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderileceği,
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği,
Aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği,
Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığınca yıkılabileceği veya yıktırılabileceği ve yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edileceği,
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatının bir aylık süre beklenmeden iptal edileceği ve mevzuata aykırı imalatların yıktırılacağı
hüküm altına alınmıştır.
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği hükümlerinde; parklar 1000, 2500, 5000, 10000 m2 ve üzeri olarak sınıflandırılmış buralarda belediye encümen kararı ile kat adedi 1, yükseklik 4.5 m, taban alanı 15 m2’yi toplamda park alanının %3’ünü geçmeyecek şekilde ahşap veya hafif malzemeden olmak kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi yapılabileceği ifade edilmiş bunların yanı sıra 10.000 m2’yi aşan parklarda bahsi geçen yapılara ilaveten mescit, 5.000 m2’yi aşan yerlerde aile sağlık merkezi, 112 acil istasyonu, beton veya betonarme temel içermeyen koşu veya yürüyüş parkuru yapılabileceği de belirtilmiştir.
Yapılan incelemede;
Encümen kararlarına istinaden Belediye ile Aksu Belediye Spor Kulübü arasında imzalanan protokollerle mevzuata aykırı olarak Spor Kulübüne ihalesiz olarak tahsis edilen ve imar planında park alanı olarak görünen yerlerin, Spor Kulübünce üçüncü kişilere kiralandığı, üçüncü kişiler tarafından ise söz konusu park alanlarında imar mevzuatına göre yapılabilmesi mümkün olmayan ticari nitelikte yapılar yapıldığı,
2024 yılı Encümen kararları ile söz konusu protokollerin her biri için ayrı ayrı karar alınmak suretiyle iptal edildiği ve iptal kararlarının Aksu Belediye Spor Kulübüne tebliğ edildiği,
Bu kapsamda, Antalya İli Aksu İlçesi Kemerağzı Mahallesi Sınırları İçerisinde Yaşar Sobutay Bulvarı üzerinde bulunan ve imar planında park alanı olarak görülen yerlerde 2023 ve 2024 yıllarında mevzuata aykırı olarak;
12771 ada 2 parsel doğusunda kalan Kamu (park) alanı üzerine 40 adet ticari üniteden oluşan toplam 2826,6 m2,
11071 ada 1 parselin güney doğusunda kalan Kamu (park) alanı üzerine 18 adet ticari üniteden oluşan toplam 1898,47 m2,
6989 ada 2 parsel doğusunda kalan Kamu (park) alanı üzerine 6 adet spor tesisinden ve eklentilerinden oluşan 1491 m2,
12689 ada 5 parsel kuzeyinde kalan Kamu (park) alanı üzerine 21 adet ticari üniteden oluşan toplamda 1892,51 m2,
13393 ada 5 parselin kuzey batısında kalan Kamu (park) alanı üzerine 2 adet ticari üniteden oluşan toplam 94,72 m2
alanlı kaçak yapılar yapıldığı, söz konusu yapılar için Aksu Belediyesi ekiplerince kaçak yapı tespit tutanağı ve yapı tatil zaptı düzenlenerek tutanak altına alındığı, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42’nci maddesi çerçevesinde idari para cezalarının uygulandığı, aynı Kanun’un 32’nci maddesi uyarınca yıkım kararlarının alındığı ve yıkım tarihlerinin belirlendiği, ancak yıkım kararlarının Belediyece uygulanamadığı, buna karşın yapılan işlemlerin iptali istemiyle Antalya İdare Mahkemelerinde davalar açılmış olup söz konusu davalar 31.12.2024 tarihi itibariyle derdest olduğu ve anılan ticari ünitelerin üçüncü kişiler tarafından kullanılmasına devam edildiği görülmüştür.
Ayrıca oteller tarafından da sadece müşterilerinin kullanımına açık olacak şekilde “park alanları”nın çevrelerinin istinat duvarları ile kapatılarak kullanımlarına dahil edildiği, üzerlerine havuz, tenis kortu, spor sahaları gibi tesis ve yapılar ile otopark, yeşil alanlar, yaya yollarının yapıldığı, bu itibarla park alanlarının amacı dışında kullanılarak işgal edildiği görülmüştür.
Türkiye’nin önemli turizm lokasyonlarından olan Antalya Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi (Aksu İlçesi)’nde 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddelerine istinaden Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından onaylanan planlarda “park alanı” olarak belirlenen sosyal donatı alanlarının halkın kullanımına açılması ve özel olarak korunması gerekirken, bu alanlara yapılamayacak nitelikteki tesis ve yapıların inşa edildiği, Belediye tarafından söz konusu park alanlarının amacı dışında üçüncü kişilere kullandırıldığı veya bu alanları işgal edenlere engel olunmadığı ve üçüncü kişilere haksız menfaat sağlandığı, bu nedenlerle onaylanan planlarda “park alanı” olarak belirlenen sosyal donatı alanlarının fiilen azalmasına neden olunduğu değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususların kısmen yerine getirildiği, imar mevzuatına aykırılığı devam eden ve yukarıda yer verilen diğer kaçak yapılara ilişkin idari ve hukuki süreçlerin devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla;
Antalya İli Aksu İlçesi Kemerağzı Mahallesi Sınırları İçerisinde Yaşar Sobutay Bulvarı üzerinde bulunan park alanlarında imar mevzuatına uygun olmayan ve yıkım kararı alınan ticari nitelikte yapıların, mevzuat gereğince yıkımlarının yapılması için idari ve hukuki süreçlerin takip edilmesi
Antalya Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi (Aksu İlçesi)’nde “park alanı” olarak belirlenen sosyal donatı alanlarının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne uygun hale getirilerek vatandaşın kullanımına açılması gerekmektedir.