|
ÖZET: İmar planında umumi ve resmi hizmet alanı olarak belirlenen yerlerin, mevzuata aykırı şekilde kiraya verildiği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu alanların yalnızca belirlenen hizmetlerle kullanılabileceğini ve başka amaçlarla değerlendirilemeyeceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği de bu alanların kullanım esaslarını net bir şekilde düzenlemektedir. Yapılan incelemeler sonucunda, Kamu İdaresi tarafından imar planına aykırı olarak kiraya verilen toplam 51 taşınmaz belirlenmiştir.
Bu taşınmazlar arasında park alanları, belediye hizmet alanları ve eğitim tesisleri gibi çeşitli kategoriler bulunmaktadır. Kiraya verilen yerlerdeki kullanım şekilleri, mevzuatta belirtilen sınırları aşmakta ve bu durum, şehrin sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasını olumsuz etkilemektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin mevzuat çerçevesinde gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Ancak, imar planına aykırı ticari kullanımların önlenmesi ve bu taşınmazlar üzerindeki yapılar için idari müeyyide sürecinin başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: İmar Planında Umumi ve Resmi Hizmet Alanı Olarak Planlanan Alanların Mevzuata Aykırı Şekilde Kiraya Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İmar planında umumi ve resmi hizmet alanı olarak tespit edilen yerlerde Kamu İdaresi tarafından kiraya verilen ticari işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Genel esaslar” başlıklı 3’üncü maddesinde, herhangi bir sahanın, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı, “Parselasyon planlarının hazırlanması” başlıklı 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ise, umumi hizmet alanlarının özgülendiği hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamayacağı ifade edilmiştir.
14.06.2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin “Mekânsal Kullanım Tanımları ve Esasları” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; mekânsal kullanım türlerine yer verilmiş olup bunlar arasında belediye hizmet alanı, otogar, resmi kurum alanı ve sosyal tesis alanının kullanım esasları ile buralara yapılabilecek tesisler açıklanmıştır.
Bu düzenlemeye paralel olarak, 03.07.2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde ise; eğitim tesisleri, meydan ve parklar tanımlanarak, alan kullanım esasları belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşulları” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, park alanlarına encümen kararıyla, açık havuz, süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye, 1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1’i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2’yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi, kapalı otopark, mescit, 112 acil ambulans istasyonu ile aile sağlığı merkezi yapılabileceği ifade edilmiştir.
Ayrıca 3194 sayılı Kanun’un “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde, maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, her türlü yapılaşmanın her kademedeki imar planına uygun olması gerektiği, yapı kullanımlarının imar yönetmeliklerinde belirtilen fonksiyonlara aykırı olamayacağı ve imar mevzuatına aykırı fiil ve hallerin tespiti halinde gerekli idari müeyyidelerin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere Kamu İdaresi tarafından imar planına aykırı kullanım fonksiyonları olan veya mevzuatta belirtilen yapısal sınırları aşacak şekilde kiraya verilen toplam 51 adet taşınmaz olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 9: Kamu İdaresi Tarafından İmar Planına Aykırı Olarak Kiraya Verilen Yerler
| Sıra No | Taşınmazların İmar Planındaki Durumu | Taşınmaz Adedi | Taşınmazların Kullanım Şekilleri |
| Park Alanı | Büfe, Kafeterya, Dernek, Düğün Salonu, Dükkan | ||
| Belediye Hizmet Alanı | Kahvehane, Büfe, Dükkan, Kantin, Bakkal, Yemekhane | ||
| Eğitim Tesisi Alanı | Büfe, Kafeterya | ||
| Meydan | Dükkan, Kafeterya | ||
| Otogar Alanı | İş Yeri (Halı Yıkama, Fırın) | ||
| Resmi Kurum Alanı | Mezbahane, Derihane, Sakatat Atölyesi, Bakkal, Çay Ocağı | ||
| Sosyal Tesis Alanı | Hamam |
Yapılan bu hatalı uygulama, şehrin sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak alanların, resmi kurum alanlarının, belediye hizmet alanlarının ve eğitim alanlarının plan amaçlarına aykırı kullandırılarak umumi ihtiyaçların planda öngörüldüğü şekilde karşılanamamasına sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu tespite mevzuat çerçevesinde gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taşınmazların imar planına aykırı şekilde ticari amaçla kullandırılmaması ve bu taşınmazların üzerindeki yapılara idari müeyyide sürecinin başlatılması gerekmektedir.