İmar Planlarında Mezar Yeri Olarak Belirlenen Bazı Alanların Ticari Amaçla Kullanılması (Sayıştay)

BULGU: İmar Planlarında Mezar Yeri Olarak Belirlenen Bazı Alanların Ticari Amaçla Kullanılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Belediye sınırları içerisinde yer alıp imar planlarında “mezar” alanı olarak belirlenen bazı alanların restoran olarak kullandırıldığı görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;

İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”

Denilmektedir.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Parselasyon planlarının hazırlanması” başlıklı 18’inci maddesinde ise:

İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.

Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi/parkı, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, kamuya ait kreş ve gündüz bakım evleri, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, bölgenin geneline hizmet veren spor alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, kamu hizmeti için planlanan teknik altyapı ve trafo alanları, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları, resmî kurum alanı, uygulama imar planı kararı ile getirilen diğer umumi ve kamu hizmet alanları, otogar alanından oluşur ve bu

hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz… “

Denilmektedir.

Bahsedilen kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere, umumi hizmet alanları olan yol, park, yeşil saha, mezarlık gibi alanlar, geçici süreyle bile özel şahıs veya şirketlerin kullanımına verilemez. Çünkü kanun koyucunun amacı, bu alanlardan tüm vatandaşların yararlanabilmesini sağlamaktır.

Yapılan incelemede; imar planında mezarlık olarak tespit edilen bazı alanların lokanta, kafeterya, tarımsal amaçlı alanlara dönüştürülerek ticari olarak faaliyette bulunan şahıs veya şirketlere kiralama ya da ecrimisil karşılığı kullandırıldığı görülmüştür. Ticari amaçla kullanılan mezarlık alanları aşağıdaki tabloda ayrıntılarına yer verilmiştir.

Tablo 13: Mezarlık Alanlarının Ticari Amaçla Kullanılan Taşınmazlar Tablosu

Sonuç olarak, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre mezarlık alanlarının umumi hizmet alanları olması nedeniyle başka maksatlarla kullandırılmaması gerekmektedir.