ÖZET: İmar programlarının hazırlanmadığına dair 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin imar planlarına uygun hareket etmediğini ortaya koymaktadır. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 10. maddesi gereğince, belediyelerin imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde, bu planları uygulamak amacıyla beş yıllık imar programlarını oluşturması zorunludur. Bu programlar, kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanları da kapsamalı ve ilgili kuruluşlara bildirilmelidir. Ayrıca, kamu hizmet tesislerine ayrılan yerlerin kamulaştırılması için gerekli bütçenin yıllık bütçelere dahil edilmesi gerekmektedir.

Kanun, taşınmaz sahiplerinin haklarının korunmasını ve imar planlarının gecikmesinin neden olabileceği haksız mali yükümlülüklerin önlenmesini amaçlamaktadır. Ancak, belediyenin mevcut imar planları için gerekli beş yıllık programları hazırlamadığı ve bu durumun imar planlarının uygulanmasında zorluklara yol açtığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu konuda gerekli çalışmalara başlanacağını belirtmiştir.

Sonuç olarak, belediyenin mevzuat hükümlerine uygun olarak imar programlarını bir an önce hazırlaması gerekmektedir. Bu durum, hem kamu yararını korumak hem de imar planlarının etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: İmar Programlarının Hazırlanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyenin imar planına uygun olarak imar programının hazırlanmadığı görülmüştür.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun “İmar Programları, Kamulaştırma ve Kısıtlılık Hali” başlıklı 10’uncu maddesine istinaden belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlamalıdırlar. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilmelidir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerlerin bu program süresi içinde ilgili kamu kuruluşlarınca kamulaştırılması için gerekli ödenek kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulmalıdır.

İmar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarının hazırlanması gerektiğinin Kanun ile kurala bağlandığı, bu hükümlerle Kanun koyucunun taşınmaz sahiplerinin haklarının sürüncemede bırakılan imar planlarıyla zarara uğramasının önüne geçmeyi ve özel mülk statüsünden çıkması planlanan ve bu niteliği itibarıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar için haksız mali yükümlülüklere engel olmayı amaçladığı, bu nedenle imar planına alınan yerler için, plan tarihinden itibaren en geç üç ay içinde imar programının hazırlanması gerektiğini öngördüğü anlaşılmaktadır.

Belediyenin şehrin değişik kısımları için hazırlanmış imar planları bulunmaktadır. Fakat bu imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde planlara uygun olarak imar planlarını uygulamak üzere hazırlanması gereken 5 yıllık imar programlarının hazırlanmadığı, bu sebeple imar planlarının uygulamasında zorluklara neden olduğu görülmüştür.

Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, idare tarafından mevzuat hükümleri doğrultusunda imar programları hazırlanması gerekmektedir.