|
ÖZET: İmara aykırı yapılarla ilgili encümen kararlarının uygulanmadığına dair bulgular, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer almaktadır. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı inşaatlar için düzenlenen yapı tatil zabıtlarının, belirlenen süre içinde ruhsat alınmaması veya yapıların ruhsata uygun hale getirilmemesi durumunda encümen kararlarının hayata geçirilmediği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri, ruhsatsız yapılar için inşaatın durdurulmasını ve ruhsata uygun hale getirilmesi için yapı sahibine bir ay süre tanınmasını öngörmektedir. Aksi takdirde, ruhsat iptali ve yıkım işlemleri gündeme gelecektir.
Yapı tatil tutanaklarıyla ilgili olarak, 100 adet düzenlendiği ve bu yapılar için yıkım kararlarının uygulanmadığı belirlenmiştir. İdare, 4 Ekim 2024’te yıkım ihalesine çıkmış, ancak teklif alınamaması nedeniyle ihale iptal edilmiştir. Mevzuat gereği, yıkım maliyetlerinin döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanabileceği ve bu durumda ilgili bakanlık tarafından yıkım işlemlerinin tamamlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapı tatil tutanaklarının encümen kararları doğrultusunda uygulanması, kamu idaresinin mali yükümlülüklerini azaltmak açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: İmara Aykırı Yapılara İlişkin Encümen Kararlarının Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için düzenlenen yapı tatil zabıtlarına ilişkin mevzuatta öngörülen süre içerisinde ruhsat alınmayan veya ruhsata uygun hale getirilmeyen yapılara yönelik encümen kararlarının yerine getirilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı Olarak Başlanan Yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespitinin yapılacağı, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı maddenin devamında; durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği ifade edilmiştir.
Aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabileceği veya yıktırılabileceği, bu durumda yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idareden tahsil edileceği, ilgili idarenin ödememesi durumunda 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle para cezası verilmesine karar verilebilmesi için, idarece yapı hangi aşamada olursa olsun yapı tatil tutanağının düzenlenmesi gerekmekte olup, verilecek para cezasının ruhsata aykırılıkların durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için hesaplanacağı dikkate alındığında söz konusu tutanakta ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının durumunun, niteliğinin, yerleşmeye ve çevreye etkisinin, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğinin ve metrekaresinin somut ve ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılara ilişkin düzenlenen 100 yapı tatil tutanağı bulunduğu görülmüştür. Yapı tatil tutanaklarına konu yapılar için düzenlenen yıkım kararı uygulanmadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından 04.10.2024 tarihinde söz konusu yapılar için yıkım ihalesine çıkılmış fakat teklif gelmediği için ihale iptal edilmiştir. Ancak anılan mevzuat gereğince yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Bu nedenle idarenin gerekli makine teçhizatı olmaması durumunda ilgili bakanlık tarafından yıkım işlemlerin tamamlattırılması gerekmektedir.
Yapı tatil tutanakları hakkında encümende verilen kararların kamu idaresine mali yük doğmaması için anılan mevzuat hükümlerince yerine getirilmesi gerekmektedir.