|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde İmar Kanunu’na aykırı yapıların kaldırılmasına ilişkin encümen kararlarının uygulanmadığını ortaya koymuştur. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için belirli süreçler öngörmektedir. Bu süreçler, inşaatın durdurulması, mühürlenmesi ve ruhsata uygun hale getirilmesi için yapı sahibine tanınan süreleri içermektedir. Aykırılıkların giderilmemesi durumunda, belediye encümeni tarafından yıkım kararı alınması ve bu kararın altı ay içinde uygulanması gerekmektedir.
Ancak, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla, encümen tarafından alınan 106 yapı kararı için herhangi bir işlem yapılmadığı tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda bu durumun belirtilmesine rağmen, ilgili idare tarafından düzeltici adımlar atılmamıştır. Kamu idaresi, encümen kararlarının uygulanmasına yönelik işlemlere başlanacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, İmar Kanunu’na aykırı yapıların durumu ve encümen kararlarının uygulanması için gerekli işlemlerin bir an önce başlatılması önem arz etmektedir. Aksi takdirde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılacak yıkım işlemlerinin maliyetleri, %100 fazlasıyla ilgili idareden tahsil edilecektir. Bu durum, belediyenin ek mali yükümlülüklerle karşı karşıya kalmasına yol açabilir. |
BULGU: İmara İlişkin Encümen Kararlarının Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde İmar Kanunu’na aykırılığı tespit edilerek, imara aykırı yapının kaldırılmasına ilişkin encümen kararlarının uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının öğrenilmesi üzerine ilgili idarece o andaki inşaat durumunun tespit edileceği, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılacağı, bir nüshasının da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderileceği, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği, aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabileceği veya yıktırılabileceği, bu durumda yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idareden tahsil edileceği, ilgili idarenin ödememesi durumunda 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilerin mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların, aykırılıklarının verilen süre sonunda giderilmemesi sonucunda Belediye Encümeni tarafından yıkım kararı alınmalı ve altı ay içerisinde söz konusu karara konu yapılar yıkılmalıdır. Aksi takdirde, altı ay içerisinde yıkımı yapılmayan yapılar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yıktırılabilecek ve yıkım maliyetinin %100 fazlası ile İdareden tahsil edilecektir.
Ancak, Belediye Encümeni tarafından İmar Kanunu’na aykırılığı sebebiyle karar alınan yapıların incelenmesi neticesinde; 31.12.2024 tarihi itibarıyla (2024 yılına ilişkin) Belediye Encümenince karar alınan toplam 106 adet yapıya yönelik encümen kararlarının uygulanmasına yönelik işlem tesis edilmediği tespit edilmiştir.
Söz konusu tespite 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer verilmesine rağmen İdare tarafından düzeltici işlem tesis edilmediği görülmüştür.
Kamu İdaresince, Belediye Encümeni kararlarının uygulanmasına yönelik işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak İmar Kanunu’na aykırı olan ve haklarında Belediye Encümeni tarafından karar alınan yapılara yönelik mevzuat hükümlerinin yerine getirilmesine ilişkin İdare tarafından gerekli iş ve işlemlerin başlatılması gerekmektedir. Aksi takdirde ilgili Bakanlık tarafından yapılacak işlem maliyetlerinin %100 fazlası ile tahsil edilebileceği ve Belediyenin ek mali külfete maruz kalacağı değerlendirilmektedir.