|
ÖZET: İndirilecek Katma Değer Vergisi (KDV) hesabına yapılan hatalı kayıtlar, devreden KDV tutarının gerçek durumu yansıtmadığına işaret etmektedir. Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, mal ve hizmet alımları sırasında üstlendikleri KDV tutarlarını, yalnızca KDV tahsilatı yapılan faaliyetlerle sınırlı kalmadan, indirilecek vergi olarak 191 numaralı hesaba kaydetmişlerdir. Bu durum, 191 İndirilecek KDV hesabı ile 391 Hesaplanan KDV hesabının mahsup edilmesi sonucunda 190 Devreden KDV hesabının mali tablolarda abartılı rakamlara ulaşmasına neden olmuştur.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, KDV’nin yalnızca mal ve hizmet alımlarıyla sınırlı olarak indirim konusu yapılabileceğini belirtmektedir. Belediyeler, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullandıkları mal ve hizmetler için ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapamazlar; bu tutarlar doğrudan gider veya varlık hesabına eklenmelidir. Ayrıca, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun hükümleri gereği, belediyelerin ticarî ve meslekî faaliyetleri dışında kalan işlemler için ödedikleri KDV’nin indirim konusu yapılması mümkün değildir. Denetim sonuçlarına göre, belediyelerin mali tablo ve ödeme belgelerinde hatalı kayıtların bulunduğu tespit edilmiştir. İdare, mal ve hizmet alımlarıyla ilgili hatalı KDV kayıtlarının düzeltileceğini belirtmiştir. Bu hatalı kayıtlar, devreden KDV tutarlarının sürekli artmasına ve mali tabloların gerçeği yansıtmamasına yol açarak, merkezi yönetim gelir bütçelerine yansıması gereken KDV tutarlarının eksik gösterilmesine neden olmaktadır. |
BULGU: İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına Yapılan Hatalı Kayıtlar Nedeniyle Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı Tutarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Mal ve hizmet alımları nedeniyle üstlenilen KDV tutarlarının, katma değer vergisi tahsilatı yapılan faaliyetler ile sınırlı kalınmadan, indirilecek vergi kapsamında değerlendirilerek 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedildiği, 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı ile 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabının mahsup edilmesi sonucu 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının mali tablolarda yüksek tutarlara ulaştığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “191 İndirilecek katma değer vergisi hesabı” başlıklı 153’üncü maddesinde; bu hesabın mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılacağı, mahalli idarelerin, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edileceği ifade edilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesi 3’üncü fıkrası (g) bendinde; belediyelerin ticarî, sınaî, ziraî ve meslekî nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Adı geçen Kanun’un 29’uncu maddesine göre; KDV mükellefleri, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden bu Kanun’da aksine hüküm olmadıkça faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilirler.
30’uncu maddesi (a) bendinde ise vergiye tabi olmayan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmektedir.
Bununla birlikte, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı bölümünde; “3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan … belediyelerin … ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir…” hükmü yer almaktadır.
Bu bağlamda belediyelerin, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili işlemleri dolayısıyla yüklendikleri KDV tutarlarını indirim konusu yapmamaları, indirim konusu yapılmayacak olan bu KDV tutarlarını hizmet alımlarında doğrudan gider yapmaları, mal alımlarında ise ilgili malın maliyetine eklemeleri, sadece vergiye tabi hizmetlerini ya da ticari niteliği bulunan faaliyetlerini ifa etmek için alınan mal ve hizmetler için ödediği KDV tutarlarını, bu hizmet ve faaliyetler karşılığı olarak tahsil ettikleri hesaplanan KDV tutarlarından, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler doğrultusunda ilgili hesapları kullanılarak mahsup etmeleri gerekmektedir.
Ancak belediyenin mali tablo ve ödeme emri belgelerinin incelenmesi sonucunda gider yazılması veya ilgili varlık hesabına kaydedilmesi gereken tutarların 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; mal ve hizmet alımları nedeniyle üstlenilen hatalı KDV kayıtlarının düzeltileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak mal ve hizmet alımlarında indirim konusu yapılmayacak katma değer vergisi tutarlarının, hesaplanan katma değer vergisinden mahsup edilmesi nedeniyle devreden katma değer vergisi tutarlarının sürekli artmasına; dolayısıyla satın alınan hizmetlerde yılı faaliyet giderlerinin faaliyet sonuçları tablolarında, satın alınan mallarda ise ilgili mal maliyetlerinin taşınır hesapları ile bilançolarda eksik gösterilmesine, böylelikle hem geçmiş yıllarda hem de ilgili yıl ve gelecek yıllarda ödenecek vergi kapsamında olan hesaplanan KDV tutarlarının yılı merkezi yönetim gelir bütçelerine, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı aracılığı ile yansıtılmamasına yol açılmıştır.