|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin katma değer vergisi (KDV) hesaplamalarında hatalı uygulamalar sergilediğini ortaya koymaktadır. Özellikle, belediyenin iktisadi faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdiği harcamalarda 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, belediyelerin yalnızca ticari faaliyetleri için yüklendikleri KDV’yi indirim konusu yapmaları gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, nihai tüketici olarak yapılan mal ve hizmet alımlarında ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı belirtilmiştir.
Denetim bulgularına göre, belediye su satışlarından elde ettiği KDV’yi tahsil etmekte, fakat bu faaliyetlerle ilgili giderlerin büyük bir kısmı 630-Giderler Hesabına kaydedilmektedir. Bu durum, Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630-Giderler Hesabının gereğinden fazla görünmesine yol açmaktadır. İdare, yapılan denetim sonucunda, iktisadi faaliyetler çerçevesinde gerçekleştirilen harcamalarda 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılacağını kabul etmiştir. Ayrıca, akaryakıt alımları için ödenen KDV’nin indirim konusu yapıldığı görülmüştür. Ancak, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak yapılan akaryakıt alımlarında KDV’nin indirim konusu yapılmaması gerektiği ifade edilmiştir. İdare, akaryakıt giderlerinde de 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılacağını belirtmiştir. Bu durum, belediyenin kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri için yüklendiği KDV’nin doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının Kullanılmasında Hatalı Uygulamalar Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye için indirim hakkı doğuran faaliyetler için 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılmadığı, nihai tüketici olarak tüketmek üzere satın aldığı akaryakıt ödemelerine ilişkin katma değer vergilerinin (KDV) ise indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
A-Belediye’nin İktisadi Faaliyet Çerçevesinde Yürüttüğü Hizmetlere İlişkin Yaptığı Giderlerde İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının Kullanılmaması
Katma değer vergisinin konusunu oluşturan ve Belediye için indirim hakkı doğuran faaliyetler için 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/1-3-g maddesinde, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin; 191 İndirilecek katma değer vergisi hesabına ilişkin olarak düzenlenen “Hesabın niteliği” başlıklı 153’üncü maddesinde bu hesabın, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılacağı, mahalli idarelerin, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 154’üncü maddesinde; “Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, katma değer vergisi hariç tutarı 630 Giderler Hesabı’na veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç, kesintiler 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar veya ilgili diğer hesaplara alacak, ödenecek tutar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı’na alacak; diğer taraftan katma değer vergisi dâhil tutar 830 Bütçe Giderleri Hesabı’na borç, 835 Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydedilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediyeler kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili olan işlemler dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapamayacaklardır. Ancak iktisadi faaliyet çerçevesinde yürüttüğü hizmetlere ilişkin yaptığı harcamalar için yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapmaları gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin su satışlarından katma değer vergisi tahsil ettiği ancak söz konusu bu faaliyetler ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderlerin büyük çoğunluğunun 630-Giderler Hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç kaydedildiği ve 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Dolayısıyla Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630-Giderler Hesabının olması gerekenden daha yüksek görünmesine neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye tarafından iktisadi faaliyetler çerçevesinde yürütülen hizmetlere ilişkin yapılan giderlerde 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, üretim girdisi olarak yapılan harcamalara ait katma değer vergisinin yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri gereğince 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
B-Akaryakıt Alımlarında İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının Kullanılması
İdarenin kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili olan akaryakıt alımlarında katma değer vergisinin indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin; 191 İndirilecek katma değer vergisi hesabına ilişkin olarak düzenlenen “Hesabın niteliği” başlıklı 153’üncü maddesinde bu hesabın, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılacağı, mahalli idarelerin, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak üzere satın alınan akaryakıt alımları için ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye tarafından yapılan akaryakıtlara ilişkin giderlerde 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili olan işlemler dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapmaması gerekmektedir.