İnşaat Ruhsatı Alımında Geçen Sürenin Süre Uzatımı Olarak Verilmesi (Sayıştay)

BULGU: İnşaat Ruhsatı Alımında Geçen Sürenin Süre Uzatımı Olarak Verilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihalesi yapılan bazı yapım işlerinde, inşaat ruhsatı alımı için ilgili belediyeye yapılan başvuru tarihi ile ruhsat alımına kadar geçen sürenin yüklenicilere süre uzatımı olarak verildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 62’nci maddesine göre yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İdareler inşaat ruhsatı olmayan yapım işlerinde ihale yapmamalıdır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsat alma” başlıklı 22’nci maddesi gereğince ruhsat alma yükümlülüğü yapı sahiplerine yani idareye aittir. Ancak taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile bu sorumluluğun yükleniciye devredilmesinde de hukuken bir engel bulunmamaktadır. İdare tarafından düzenlenen Sözleşme Tasarısının 33’ncü maddesinde, inşaat ruhsatı alımı ve süresi ile ilgili hükümlere yer verilmiştir. Buna göre birinci hakediş ödeninceye kadar yüklenici tarafından inşaat ruhsatının alınması gerekmektedir. Bu düzenlemelere göre inşaat ruhsatı alım yükümlülüğü yüklenici tarafından yerine getirilmelidir.
Sözleşme Tasarısının “Süre uzatımı verilecek haller ve şartları” başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrasında idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilecek haller düzenlenmiştir. Buna göre “ İdarenin sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini yüklenicinin kusuru olmaksızın, öngörülen süreler içinde yerine getirmemesi ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde; işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.”
Düzenleme metninde belirtildiği üzere süre uzatımının verilebilmesi için; İdarenin sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini yüklenicinin kusuru olmaksızın, öngörülen süreler içinde yerine getirmemesi ve bu sebeple sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması gerekmektedir. İdare tarafından öngörülen sürede yerine getirilen veya yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesini engellemeyen sebeplerden dolayı süre uzatımı verilmez.
3194 sayılı Kanun’un “Ruhsat alma şartları” başlıklı 22’nci maddesi gereğince, Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatının verilmesi gerekmektedir. Sözleşme tasarısının 33’cü maddesinde “Şantiyede kullanılacak elektrik ve su bedelleri, bağlantıları ve her türlü izin, ruhsat (inşaat ruhsatı, iskan ruhsatı vb. ) belgelerinin alınması ve ücretleri yükleniciye aittir. Yapı Kullanım Belgesi için gerekli olan belgelerin alınması ve tüm giderler (Enerji Kimliği Belgesi, Kanalizasyon Bağlantısı, Doğalgaz Bağlantısı, Elektrik Aboneliği, Su Aboneliği, Belediye Altyapı vb. Katılım Ücretleri, Asansör Ruhsatı vb.) belgeleri tamamlayarak Yapı Kullanım Ruhsatının Alınması Yüklenici Firmaya aittir.
İnşaat başlangıcında 1. Hakediş öncesi yüklenici firma inşaat ruhsatını ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlardan alınması gereken yasal izinleri alacaktır. Bunlara ilişkin tüm harç ve giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır. Bu işler için yükleniciye ilave bir bedel ödenmeyecektir.” denilmektedir.
Mezkûr Kanun ve Sözleşme Tasarısının yukarıda zikredilen hükümlerine göre otuz (30) günlük süre ve inşaat başlangıcından 1’nci hakediş ödeninceye kadar geçen süre yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesini engelleyen bir süre olarak değerlendirilmez. Yüklenici ihaleden önce yani teklif aşamasından bu düzenlemeleri bildiğinden teklifini de buna göre hazırlamıştır. Süre uzatımı olarak hesaplanan süreler sözleşmede öngörülen ve işin süresine dahil olan süreler olup, Sözleşmenin 9’ncu maddesine göre yüklenici taahhüdün tümünü, sözleşme ile belirlenen süre içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır Yüklenici sorumluluğunda olan bir sebepten dolayı süre uzatımı verilmez. Yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesini engellemeyen sebeplerin süre uzatım sebebi olarak değerlendirilmemesi ve bu sebeple de süre uzatımı verilmemesi gerekir.
Süre uzatım kararı, iş programı, hakediş ve diğer dokümanların incelenmesinden; inşaat ruhsatı sebebiyle verilen süre uzatımlarında, 3194 sayılı Kanun’da öngörülen otuz günlük sürenin dikkate alınmadığı, kabul edilebilir zorunlu bir sebep gösterilmediği gibi bu süre zarfında yüklenicinin çalıştığı ve sözleşmesinde öngörülen imalatların da yapıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, bulguda belirtilen hususlara ilişkin gerekli düzeltmelerin ve takip işlemlerinin yapıldığı ifade edilmiştir.
İşin süresi sözleşmenin esas unsurlarından biri olup, yüklenici taahhüdü ile birlikte yükleniciye yapılan ödemeleri de etkilemektedir. Sözleşme hükümleri çerçevesinde inşaat ruhsatı alma sorumluluğu yükleniciye ait olan yapım işlerinde, inşaat ruhsatı alımı için gerekli sürenin işin süresine dahil olduğu kabulü ile yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesini engellemeyen sürelerin, süre uzatımı gerekçesi olarak değerlendirmek suretiyle, işin süresi ve bunun sonucu olarak da iş programının değiştirilmemesi gerekmektedir.