| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı inşaat sigortası poliçe teminat süreleri, sözleşmelerde belirtilen sürelerle uyumlu değildir. Ayrıca, bazı yapım işlerinde muafiyet oranları %2’yi aşmaktadır. Bu durum, yüklenicilerin risk maliyetlerini artırmakta ve işin tamamlanmasını olumsuz etkileyebilmektedir. Kamu İdaresi, bu konularda gerekli hassasiyetin gösterileceğini belirtmiştir. |
BULGU: İnşaat Sigortası (All Risk) Poliçeleri ile İlgili Tespitler
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
A) İnşaat Sigortası Poliçe Bakım Devresi Teminat Sürelerinin Sözleşmede Belirtilen Teminat Sürelerine Uygun Olmaması
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince ihale edilen ve yürütülen bazı yapım işlerinde inşaat sigorta poliçe bakım devresi teminat sürelerinin sözleşmelerde belirtilen teminat süreleri ile aynı zaman aralığını kapsamadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 9’uncu maddesine göre yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43’üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9’uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.
Yapılan incelemede, bazı yapım işlerinde yükleniciler tarafından idareye sunulan inşaat sigorta poliçe teminat sürelerinin sözleşmelerde belirtilen teminat sürelerine uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa azami hassasiyetin gösterileceği ve uygulamanın kanun ve ikincil mevzuatlara uygun şekilde yürütüleceği ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, teminat süresi içerisinde oluşabilecek risklerin sigorta şirketleri tarafından karşılanabilmesi ve işin maliyetinde artış olmadan tamamlatılabilmesi için yapım işlerinde inşaat sigortası poliçe teminat sürelerinin sözleşmede yer alan teminat süreleri ile uyumlu olması gerektiği değerlendirilmektedir.
B) Bütün (All) Riskler Sigortasında Bazı Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranlarının Yüksek Belirlenmesi
Kuruma ait bazı yapım işlerinde, yüklenici tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigortasında bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; yüklenicinin çeşitli risklere karşı yaptıracağı all risk (inşaat sigorta) poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami % 2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının ise azami %20 olacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu mevzuat hükmü çerçevesinde; muafiyet açısından uygulanabilecek azami oranın %2 olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kurum tarafından yaptırılan bazı yapım işlerine ait sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine aykırı olarak farklı muafiyet oranları uygulanmıştır.
Sigorta poliçesinde muafiyet oranlarının mevzuatta yer alan orandan yüksek belirlenmesi yüklenicinin nihai sorumluluğunu değiştirmemekle birlikte; olası risklerin vuku bulması durumunda sigorta şirketlerinin zarar üstlenimlerini azaltmakta, yüklenicinin risk maliyetine katlanma yükümlülüğünü arttırmaktadır. Diğer taraftan poliçelerde genel teamül olarak belirtilen oranlarda muafiyetler konulması yüklenicinin olası risklere katlanma maliyetlerini arttırarak idarenin de işi zamanında veya daha düşük maliyetli olarak tamamlatması yükümlülüğüne engel olabilecektir. Dolayısıyla ihalelerde yasal etkinliğin göz önünde tutularak muafiyet oranlarının azami %2 oranına çekilmesi ve olası risklerin maliyet üstlenimlerine karşı ihtiyatlı olunması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bütün teşkilatın bilgilendirildiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla; anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, yapım işleri bütün riskler (all risk) sigortalarında %2’den fazla muafiyet uygulanmaması gerekmektedir.