|
ÖZET: İncelenen 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Çanakkale İli, Sarıcaeli Köyü’ndeki 1210 Parsel numaralı taşınmaz üzerinde tesis edilen irtifak hakkının yönetiminde bazı eksiklikler tespit etmiştir. İlgili taşınmaz için yapılan “Özel Eğitim ve/veya Öğrenim Tesisi Bağımsız ve Sürekli Nitelikli Üst Hakkı Dahil İrtifak Hakkı” ihalesinde, ön izin sözleşmesi ve resmi senet hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde yönetilmesi, gelirlerin zamanında tahakkuk ve tahsil edilmesi zorunludur.
Denetim sırasında, irtifak hakkı tesis edilen işletmenin, gerekli sözleşme hükümlerine rağmen, tahsil edilmesi gereken 200.000 TL + KDV tutarının alınmadığı ve yıllık irtifak hakkı bedelinin ödenmesi gereken tarihlerde tahsilat yapılmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, işletmenin 2019 ve 2020 yıllarına ait hasılat paylarının hesaplanmadığı ve bu tutarların da tahsil edilmediği tespit edilmiştir. İlgili mevzuat, vadesinde ödenmeyen alacaklar için gecikme faizi uygulanmasını öngörmektedir. Kamu idaresinin, denetim bulguları üzerine tahsilatları gerçekleştirdiği bildirilmiştir. Ancak, irtifak hakkı süresi boyunca her yıl düzenli olarak tahsil edilmesi gereken irtifak bedeli ve hasılat paylarının, gelecekte zamanında ve eksiksiz bir şekilde yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İrtifak Hakkı Tesis Edilen Taşınmazdan Elde Edilmesi Gereken Gelirlere İlişkin Olarak Ön İzin Sözleşmesi ve Resmi Senet Hükümlerinin İşletilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Mülkiyeti Üniversiteye ait olan Çanakkale İli, Sarıcaeli Köyü, 1210 Parsel (Yeni 219 Ada 1 Parsel) numaralı taşınmaz üzerinde 39 yıllığına tesis edilen “Özel Eğitim ve/veya Öğrenim Tesisi Bağımsız ve Sürekli Nitelikli Üst Hakkı Dahil İrtifak Hakkı” ihalesinin incelenmesinde, irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdan elde edilmesi gereken gelirlere ilişkin olarak Ön İzin Sözleşmesi ve Resmi Senet hükümlerinin işletilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesine göre; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.
Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesinden ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinden sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde ise kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanımını sağlamak amacıyla taşınmazdan elde edilmesi gereken gelirlerinin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütülmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede;
İrtifak hakkı tesis edilen işletmenin, tapuda tescil yapılmadan önce taşınmaz üzerinde inşaat işlerini başlatarak fiili bir kullanımda bulunduğu halde, Ön İzin Sözleşmesi’nin 4’üncü maddesinde yer alan “Fiili kullanım olması halinde bu alana isabet eden ön izin bedeli, irtifak hakkı ihale bedelidir” hükmü gereğince alınması gereken 200.000,00 TL + KDV tutarının tahakkuk ve tahsil edilmediği,
Yıllık irtifak hakkı bedeline ilişkin olarak 10.09.2021 tarihinde Sözleşme’nin ikinci yılı sona ermiş olduğu halde Resmi Senet’in 6’ncı maddesi gereğince en geç 25.09.2021 tarihinde peşin ödenmesi gereken üçüncü yıl irtifak hakkı bedeli olarak hesaplanan 411.473,67 TL + KDV tutarının yıl sonu itibariyle tahakkuk ve tahsil edilmediği,
Resmi Senet’in 6’ncı maddesinin (B) bendinde yer alan “İrtifak hakkı kurulan İdare taşınmazı üzerinde, yapılacak tesisin bizzat hak lehdarınca işletilmesi halinde, bu tesisin işletilmesinden elde edilen toplam yıllık hasılatın yüzde biri (%1) + KDV oranında pay alınır…” hükmü gereğince işletmenin 2019 ve 2020 hasılat paylarını gösteren onaylı mali tablolarının Üniversite tarafından talep edilmediği ve hasılat paylarının hesaplanmadığı ve dolayısıyla bu tutarların tahakkuk ve tahsil edilmediği,
Resmi Senet’in 6’ncı maddesi (C) bendinde yer alan “. Vadesinde ödenmeyen irtifak hakkı bedelleri ile hasılat payları ve diğer alacaklara 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 51’inci maddesine göre belirlenen oranda gecikme faizi uygulanır” hükmü gereğince en geç 25.09.2020 tarihinde peşin yatırılması gereken ancak geç yatırılan ikinci yıl irtifak hakkı bedeli için gecikme cezasının tahakkuk ve tahsil edilmediği,
tespit edilmiştir.
11.09.2019 tarihinde tapuya tescil edilen Resmi Senet’te “İrtifak hakkı bedelinin veya hasılat paylarının iki yıl üst üste vadesinden itibaren 60 gün içinde yatırılmaması halinde irtifak hakkı iptal ve tapudan terkin edilir” hükmü bulunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, tahsil edilmemiş olan tutarların tamamının bulgumuz üzerine tahsilatının sağlandığı bildirilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve ortaya konan tespitler çerçevesinde; irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdan irtifak hakkı süresi boyunca her yıl tahsil edilmesi gereken irtifak bedeli ve hasılat paylarının tahakkuk ve tahsil işlemlerinin bundan sonra zamanında ve eksiksiz olarak yapılması gerekmektedir.