|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından irtifak hakkı verilen tesislerin 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı ile 922-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri ve 923-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Karşılığı Hesaplarında izlenmediğini ortaya koymuştur. Kamu idareleri, kamu-özel işbirliği modeli çerçevesinde gerçekleştirdikleri yatırım ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesini, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak yürütmektedir. Ancak, bu süreçte belirtilen hesapların kullanılmaması, mali tabloların güvenilirliğini sorgulanabilir hale getirmektedir.
Kamu Özel İş Birliği (KÖİ) modeli, kamu yatırımlarının yap-işlet-devret veya yap-kirala-devret gibi yöntemlerle gerçekleştirilmesini içeren sözleşmeleri kapsamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu tür varlıkların muhasebe işlemlerini düzenlemekte ve hizmet imtiyaz sözleşmelerinin başlangıç ve bitiş tarihleriyle ilgili kayıtları belirlemektedir. Ancak, mevcut uygulamalarda bu düzenlemelere uyulmadığı görülmektedir. İrtifak hakkı verilen taşınmazların listesi, kiralama süreleri ve bedelleriyle birlikte detaylandırılmıştır. Ancak, bu tesislerin muhasebe kayıtlarının eksikliği, mali bilgilerin doğruluğunu etkilemekte ve kamu kaynaklarının yönetiminde şeffaflık sorunları yaratmaktadır. Bu durum, ilgili idarelerin hesap verme sorumluluğunu da zayıflatmaktadır. |
BULGU: İrtifak Hakkı Verilen Tesislerin Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında İzlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından irtifak hakkı verilen yerlerin 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı ile 922-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri ve 923-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Karşılığı Hesaplarında izlenmediği görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince kamu-özel işbirliği modeli çerçevesinde yaptırılan yatırım ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesi 45 Sıra No.lu Kamu Özel İş Birliği Uygulamalarının Muhasebe İşlemleri Muhasebat Genel Tebliği’ne göre, mahalli idareler için Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hesaplara uygun olarak gerçekleştirilmektedir.
45 Sıra No.lu Kamu Özel İş Birliği Uygulamalarının Muhasebe İşlemleri Muhasebat Genel Tebliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde Kamu Özel İş Birliği (KÖİ) Modeli;
“Yap-işlet-devret veya yap-kirala-devret modellerine göre gerçekleştirilen kamu yatırımları ile işletme hakkının devri gibi kamu hizmeti sunumunun devredilmesini içeren idari sözleşmeleri ya da özel hukuk sözleşmeleri ile kanunlarla belirlenmiş bu modellerin belirli bölümlerini kısmen içeren diğer kamu özel iş birliği modellerini olarak tanımlanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı, 200’üncü ve 201’inci maddelerinde, mahalli idarelere ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler, işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedileceğini, hizmet imtiyaz sözleşmesi sona erdiğinde hizmet imtiyaz varlıkları kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedileceğini,
Mezkur Yönetmeliğin 922 Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Hesabı, 454’üncü ve 455’inci maddelerinde, girişilen taahhüt tutarları ile bunlara ilave edilen taahhüt artış tutarları ve güncellemelerden kaynaklanan taahhüt artışları 922-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Hesabına borç, 923-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceğini, girişilen taahhütlerden yerine getirildiği ilgili kurumca bildirilen tutarlar sözleşme fiyatları üzerinden bu hesaba alacak, 923-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç kaydedilerek kapatılacağı belirtilmiştir.
Tablo 9 : İrtifak Hakkı Verilen Taşınmazların Listesi
| Sıra | Kiralanan Alan | Kiralama Başlama Bitiş | Süresi | Kira Bedeli Aylık/Yıllık |
| 1 | Turistik Tesis Amaçlı Konaklama ve Günübirlik Tesis | 05.01.2013-05.01.2042 | 29 Yıllık | 135.636,54 Aylık |
| 2 | Sarıkız Huzurevi ve Rehabilitasyon Merkezi | 13.01.2010-31.01.2040 | 30 Yıllık | 86.378,74 Yıllık |
| 3 | Saruhan Otel | 23.07.2004-23.07.2053 | 49 Yıllık | 104.102,72 TL Yıllık |
| 4 | Termal Konaklama | 14.08.2006-14.06.2055 | 49 Yıllık | 152.879,25 TL Yıllık |
| 5 | Otel | 21.12.2011-20.12.2060 | 49 Yıllık | 313.186.00 TL Yıllık |
| 6 | Arsa | 03.11.2022-03.11.2032 | 10 Yıllık | 300.000,00 TL Yıllık |
| 7 | Arsa Üzerinde Kaba İnşaat | 25.11.2019-25.11.2068 | 49 Yıl | 63.603,90 TL Yıllık |
| 8 | Natamam Yapı | 01.09.2022-01.09.2032 | 10 Yıllık | Henüz Ruhsat Alınmamıştır. |
Ayrıntısı yukarıda yer alan tablodan da anlaşılacağı üzere, İdare tarafından irtifak hakkı verilen tesislerin 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı ile 922-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri ve 923-Kamu-Özel İş Birliği Modeli Taahhütleri Karşılığı Hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir, bu suretle de mali tabloların güvenilir bilgi içermediği değerlendirilmektedir.