BULGU: İş Artış ve Eksilişlerine İlişkin Ayrıntılı Gerekçe Raporlarının Hazırlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
İdare tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde, iş artış ve eksilişlerine ilişkin gerekçelerin açıkça ortaya konulduğu detaylı raporların hazırlanmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21’inci maddesinde; yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin; sözleşmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği düzenlenmiştir.
Aynı şartnamenin 28’inci maddesinde; işyerlerinde, yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için, örneklerine göre şantiye günlük defteri, röleve ve ataşman defterleri, bunlarla ilgili belgelerin yüklenici ile birlikte yapı denetim görevlisi tarafından tutulacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ilave işlerin aynı sözleşme kapsamında aynı yükleniciye yaptırılabilmesi için iş artışının başlangıçta öngörülemeyen nedenlere dayalı olarak ortaya çıkması, artışa konu işlerin yapılmasında zorunluluk bulunması, artışların yasal sınırlar dahilinde kalması, imalat değişikliklerinin zorunlu olduğu hallerde eksilen ve azalan imalatların ölçümleri yapılarak metrajlara ilişkin tam rakamların ortaya çıkarılması gerekmektedir.
Buna göre, mevzuatta belirlenen yasal sınırlar içinde kalarak, imalat ve proje değişikliklerinin zorunluluğunu ortaya koyan ve başlangıçta öngörülemeyen durumların net bir şekilde açıklanması gerekmektedir. Bu doğrultuda, vazgeçilen imalatlar, yerine yapılacak imalatlar veya tamamen yeni yapılacak imalatların hangi ihtiyaç nedeniyle yapıldığının, detaylı, açık ve anlaşılır gerekçe raporlarıyla izah edilmesi önem taşımaktadır.
Yapılan incelemede; İdare tarafından yürütülen bazı yapım işlerinde, gerçekleştirilen iş artış ve eksilişlerine esas imalat değişiklikleri veya yeni yapılan imalatlar hakkında ayrıntılı gerekçe raporlarının hazırlanmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden; İdare tarafından bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş, yapım işlerinde gerçekleştirilen iş artış/azalış işlemlerinde gerekçeleri tam ortaya konulmadan yapılan uygulamaların takip eden süreçte düzeltilmesi noktasında gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; İşin devamı sırasında iş artış ve eksilişine ihtiyaç duyulduğunda düzenlenecek gerekçe raporlarının detaylı, açık ve anlaşılabilir şekilde düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.