|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Yatırım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen bazı yapım işlerine ilişkin idari şartnamelerde, iş deneyim belge tutarına dair yeterlik kriterinin mevzuatta belirtilen seviyeden daha yüksek belirlendiğini ortaya koymuştur. 04.03.2009 tarihli ve 27159 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 39. maddesi, iş deneyim belgelerinin belirli oranlar içinde olmasını şart koşmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, Muğla, Samsun, Balıkesir, Kayseri ve Aydın’daki öğrenci yurtları yapım işlerine ait idari şartnamelerde, iş deneyim belge tutarlarının, teklif edilen bedelin %100’ünden az olmaması gerektiği belirtilmiştir. Bu durum, yönetmelikteki düzenlemelere aykırıdır.
Söz konusu şartnamelerde yer alan bu hüküm, ihaleye katılımı ve rekabeti olumsuz etkileyebilecek niteliktedir. Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine de aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresi, ihalelere katılan firma sayısının yeterli olduğunu ve bu durumun mağduriyet yaratmadığını savunsa da, rekabetin sağlandığına dair somut bir veri bulunmamaktadır. Ayrıca, şartnamelere eklenen bu tür hükümler, hangi firmaların nasıl etkilendiği konusunda belirsizlik yaratmaktadır. İhalelere katılımın artırılması ve rekabetin sağlanabilmesi için, mevzuata uygun şartların belirlenmesi kritik öneme sahiptir. |
BULGU: İş Deneyim Belge Tutarına İlişkin Yeterlik Kriterinin Mevzuatta Belirtilenden Yüksek Belirlenmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yatırım İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen bazı yapım işlerine ilişkin idari şartnamelerde, iş deneyim belge tutarına ilişkin yeterlik kriterinin mevzuatta belirtilenden yüksek belirlendiği görülmüştür.
04.03.2009 tarihli ve 27159 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Mesleki ve Teknik Yeterliliğe İlişkin Belgeler” başlıklı dördüncü bölümünde yer alan “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39 uncu maddesinde;
(5) İş deneyim belge tutarlarının;
a) Kanunun 19 uncu maddesi ile 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ve yaklaşık maliyeti eşik değerin;
2) İki katı ile bu değerin üzerinde olan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 50’sinden az ve % 80’inden fazla,
olmamak üzere idarece belirlenecek orandan az olmaması yeterlik kriteri olarak aranır.
Denilmektedir.
Buna göre, yaklaşık maliyeti eşik değerin iki katından fazla olan işlerde iş deneyim belge tutarının, teklif edilen bedelin %50’sinden az ve %80’ininden fazla olmamak üzere belirlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede;
2020/630200 İhale Kayıt No’lu (açık ihale – e/ihale) Muğla 1.000 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşine,
2020/637892 İhale Kayıt No’lu (açık ihale – e/ihale) Samsun 4.000 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşine,
2020/637163 İhale Kayıt No’lu (açık ihale – e/ihale) Balıkesir 1.500 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşine,
2020/609502 İhale Kayıt No’lu (açık ihale) Kayseri (1.000+1.000) Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşine,
2021/635187 İhale Kayıt No’lu (açık ihale) Aydın 1.500 Kişilik Öğrenci Yurdu Yapım İşine,
ilişkin İdari Şartnamelerin 7.5.1. inci maddesinde “İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 100’ünden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.” hükmüne yer verildiği görülmüştür. Bahse konu işlerin yaklaşık maliyeti eşik değerin iki katından fazla olduğu halde, iş deneyim belge tutarlarının İdari Şartnamelerine hüküm konulmak suretiyle istekli tarafından teklif edilen bedelin %100’ünden az olmamasının istenmiştir. Bu durum, Yönetmeliğin 39’uncu maddesindeki ilgili düzenlemeye aykırı olmakla birlikte ihaleye katılımı ve dolayısıyla ihalede rekabeti engelleyebilecek mahiyette bir düzenleme olması anlamında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi ile belirlenen temel ilkelere de aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi cevabında; ihalelerde isteklin sayısının en az on olduğu ve buna göre ihalelere yeterli katılımın sağlandığı, hiçbir firmanın bu durumdan dolayı mağdur edilmediği, ihale konusu işlerin yaklaşık maliyetin en az %30 altında ihale edildiği, ilgili ihalelerin mevcut ihale dokümanları üzerinden sonuçlandırılarak, oluşabilecek kamu zararının engellenmesi açısından idarece en doğru kararın verildiği ifade edilmiştir.
Ancak ihalelere katılan istekli sayısı yahut yaklaşık maliyetten indirim oranından hareketle ihalelerde rekabetin sağlandığını ve hiçbir firmanın bu durumdan dolayı mağdur olmadığını ileri sürmek mümkün değildir. Zira rekabetin sağlanması noktasında bu veriler için belirlenmiş asgari bir değer bulunmamakta, şartnameye konulan bahse konu hükmün hangi firmaları ne ölçüde etkilediği bilinmemekte, şartnamenin mevzuata uygun hazırlanmasının uygulamada yaratacağı etki ve sonuçlar hesaplanamamaktadır. Diğer taraftan ilgili ihalelerin mevcut ihale dokümanları üzerinden sonuçlandırılmaması halinde kamu zararı oluşacağını ileri sürmek de varsayımdan öteye gitmemektedir.
Bu itibarla, ihalelere katılımın ve buna bağlı olarak ihalelerde rekabetin sağlanabilmesi için ihale dokümanlarına mevzuatta öngörülmeyen hükümler konulmaması gerekmektedir.