|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almayan bazı işletmelerin vergi mükellefiyetinin tesis edilmediğini ortaya koymuştur. 3572 sayılı İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamesi, ruhsat verme yetkisinin belediyelere ait olduğunu belirtirken, belirli meslek gruplarının (mali müşavir, avukat, diş hekimi, doktor vb.) bu ruhsat için belediyeye başvurmadığını ve ilgili meslek odalarına yöneldiğini vurgulamaktadır. Bu durum, belediyelerin bu işletmelerden haberdar olmamasına ve dolayısıyla çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin oluşmamasına neden olmaktadır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediye sınırları içinde bulunan iş yerlerinin çevre temizlik vergisine tabi olduğunu belirtmektedir. 2022 yılında Afyonkarahisar Belediyesi sınırlarında yapılan incelemelerde, aktif vergi mükellefleri listesi ile karşılaştırılan 41 iş yerinden 38’inin çevre temizlik vergisi ve ilan-reklam vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bazı serbest meslek mensuplarının konutlarda faaliyet göstermesi, vergi mükellefiyetlerinin oluşturulmasında sorunlar yaratmaktadır. Sonuç olarak, mali müşavirlik, avukatlık ve mimarlık gibi serbest meslek faaliyetleri yürüten işletmelerin vergi mükellefiyetlerinin tesis edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durum, iş yerlerinin doğru bir şekilde sınıflandırılması ve ilgili vergilerin tahsil edilmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Belediye Tarafından Verilmeyen Bazı İşletmelere Vergi Mükellefiyetinin Tesis Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İş yeri açma ve çalışma ruhsatını Belediyeden alma zorunluluğu bulunmayan bazı iş yerlerinin çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı görülmüştür.
3572 sayılı İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’a göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelerde olduğu ve hangi iş yerlerine bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Buna göre Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı alanlarda faaliyet gösteren işletmeler (mali müşavir, avukat, diş hekimi, doktor vs.) ruhsat için Belediyeye başvurmayacak, ilgili meslek odalarına veya belirli kurumlara başvurarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatını alacaklardır. Bu alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin belediyelerden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almaması, belediyelerin bu iş yerlerinden haberdar olmamasına ve dolayısıyla vergi mükellefiyetinin tesis edilmemesine yol açabilmektedir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre Temizlik Vergisi” başlıklı Mükerrer 44 üncü maddesinde, belediye sınırları ve mücavir alan içinde bulunan ve belediyenin çevre temizlik hizmetinden yararlanan iş yerlerinin çevre temizlik vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alan içerisindeki konutların çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri su ve kanalizasyon idareleri tarafından gerçekleştirilmektedir. İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri ise ilgili belediyeler tarafından yapılmaktadır.
Aynı Kanunda, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişilerin ilan ve reklam vergisi mükellefiyetine tabi olacağı belirtilerek dükkan, ticari, sınai müesseseler ile serbest meslek erbaplarınca çeşitli yerlere asılan ve takılan levha, yazı, resim gibi her çeşit sabit ilan ve reklamlar ile ışıklı veya projeksiyonlu ilan ve reklamların metre karesinden yıllık olarak alınabilecek taban ve tavan tutarlara ilişkin belirlemeler yapılmıştır.
Yapılan incelemede, Afyonkarahisar Belediyesi sınırları içerisinde 2022 yılında aktif vergi dairesi mükellefi olan işletmelerin listesi temin edilmiş ve bu listeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Belediye tarafından verilmeyen 41 adet iş yeri seçilerek Kamu İdaresinden alınan aktif vergi mükellefleri listesiyle karşılaştırılmış ve 41 adet iş yerinden 38 tanesinin çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyetlerinin olmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu serbest meslek faaliyetinde bulunanlardan bazılarının mesleki faaliyetlerini konut olarak kullanılan dairelerde gerçekleştirmeleri nedeniyle vergi mükellefiyetleri tesis edilirken, bu şekilde kullanılan dairelerin mesken olarak değil iş yeri olarak değerlendirilmesi ve emlak vergisinin de mesken üzerinden değil iş yeri üzerinden alınması gerekmektedir.
İş yeri açma ve çalışma ruhsatı Kamu İdaresi tarafından verilmeyen mali müşavirlik, avukatlık ve mimarlık gibi serbest meslek faaliyetlerinin icra edildiği işletmelerin vergi mükellefiyetinin oluşturulması gerekmektedir.