|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, ilçe belediyelerinin sıhhî ve gayrisıhhî iş yerlerini ruhsatlandırma ve denetleme görevini üstlendiğini belirtmektedir. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, iş yeri açma izninin harca tabi olduğunu vurgulamaktadır. İlgili yönetmelikler, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu ve ruhsatsız işletmelerin kapatılacağını hükme bağlamaktadır.
Aydın Defterdarlığı verilerine göre, Kuşadası Belediyesi sınırlarında 19.781 aktif iş yeri bulunmaktadır. Bu işletmelerden 911’i ruhsat muafiyetine tabi iken, 18.870 iş yerinin ruhsatlandırılması gerekmektedir. Ancak, yalnızca 7.781 iş yeri için ruhsat düzenlenmiştir; bu da 11.089 işletmenin ruhsatsız faaliyet gösterdiği anlamına gelmektedir. Bu durum, etkin bir kontrol mekanizmasının eksikliğinden kaynaklanmakta ve belediyenin denetim görevini yerine getirmesini engellemektedir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve zabıta birimi aracılığıyla ruhsatsız işletmelerin ruhsatlandırılması veya mühürlenmesi için çalışmalar başlatıldığını belirtmiştir. Ancak, bu süreçle ilgili somut belgeler sunulmamıştır. Belediyenin, diğer kurumlarla iş birliği yaparak denetim sistemini güçlendirmesi ve ruhsatsız işletmelere karşı gerekli önlemleri alması gerekmektedir. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren iş yerlerinin bulunduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde; sıhhî iş yerleri, 2 ve 3’üncü sınıf gayrisıhhî müesseseler, umuma açık istirahat ile eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek görevinin ilçe belediyelerinin uhdesinde olduğu belirtilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açılmasının, iş yeri açma ve izin harcına tabi olduğu ifade edilmektedir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılamayacağı ve çalıştırılmayacağı ifade edilmiş olup iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan iş yerlerinin kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde ise, bu Kanun hükümlerinden muaf tutulan iş yerleri sayılmıştır.
Aydın Defterdarlığı’ndan alınan verilere göre Kuşadası Belediye sınırları içinde mükellef kaydı oluşturulan ve aktif olan iş yeri sayısı 19.781’dir. Bu iş yerlerinden 911 tanesi iş yeri açma ve çalışma ruhsatından muaf tutulmuştur. İdare tarafından ruhsat düzenlenmesi gereken iş yeri sayısı 18.870 olması gerekirken 7.781 iş yeri için iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiştir. Bir başka deyişle, Belediye sınırları içinde 11.089 iş yeri ruhsatsız faaliyet göstermektedir.
Bu durum, ilgili birimlerde etkin bir kontrol mekanizmasının kurulmamasından kaynaklamakta olup iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler; belediyenin denetim görevini tam olarak yürütememesine, iş yeri açma izin harcının tahsil edilememesine ve diğer gelir kalemlerinin tespit edilememesine sebebiyet vermektedir.
Kamu İdaresi göndermiş olduğu cevapta, bulgu konusu hususu kabul etmiş olup zabıta birimi tarafından çalışma başlatılmış olduğunu ve tüm ruhsatsız yerlerin ruhsatlandırıldığını ya da mühürlendiğini ifade etmiş olsa da kanıtlayıcı herhangi bir belge sunmamıştır.
Belediye tarafından diğer kurumlar ve Belediyenin ilgili birimleriyle koordineli bir çalışma yürütülmesi, denetim ve kontrol sisteminin iyileştirilmesi ve ruhsat almadan faaliyette bulunan iş yerleri hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.