|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin sınırları ve mücavir alanında iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 3572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile belediyelerin, kendi sınırları içinde bulunan tüm iş yerlerine ruhsat verme yetkisi olduğu belirtilmiştir. İlgili yönetmelik ise, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu ve ruhsatsız işletmelerin kapatılacağını hükme bağlamaktadır.
Yapılan incelemelerde, çevre temizlik vergisi beyanında bulunan 1812 iş yerinden 1242’sinin ruhsatsız olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin gelir kaybına yol açmaktadır. Kamu İdaresi, Zabıta Müdürlüğü ekiplerinin ruhsatsız işletmelere yönelik denetim ve yasal işlemler gerçekleştirdiğini belirtse de, bu süreçle ilgili yeterli bilgi ve belgeler sunulmamıştır. Dolayısıyla, belediyenin ruhsatlandırma sürecinin etkin bir şekilde yürütülmesi ve iş yeri açma izni harcının tahsil edilmesi için Zabıta Birimi aracılığıyla düzenli denetimlerin yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi sınırları ve mücavir alan içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet yürüten işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek, (ı) bendinde gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ile işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan 10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesi ile yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılıp çalıştırılamayacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan iş yerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hükme bağlanmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde yer alan bir iş yerinin açılmasının iş yeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; idareden iş yeri çevre temizlik vergisi beyanları talep edilmiş; bu kapsamda, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan yerlerin olduğu görülmüştür. Çevre temizlik vergisi beyanı veren 1812 işyerinden 1242 tanesinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatları olmadan faaliyette bulunduğu tespit edilmiştir. Belediye sınırları ve mücavir alan içinde iş yerlerinin, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunması İdarenin gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında; Zabıta Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimlerde ruhsatsız faaliyet gösteren işletmelere yönelik yasal işlemlerin uygulandığı ve bu işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldırıldığı belirtilmiş olsa da; bahse konusu çalışmalarla ilgili bilgi ve belgelere rapor cevabı ve ekleri arasında yer verilmemiştir.
Bu itibarla, Belediyenin yetki ve görev alanında aktif olarak faaliyet gösteren ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak zorunda olan iş yerlerinin Belediyenin Zabıta Biriminde görevli memurlar aracılığıyla denetiminin yapılarak ruhsatlandırılmalarının sağlanması ve buna bağlı olarak da iş yeri açma izni harcının tahsil edilmesi gerekmektedir.