|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları ve mücavir alan içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddeleri, belediyelerin bu tür ruhsatları verme yetkisini açıkça belirtmektedir. Ayrıca, 10.08.2005 tarihli yönetmelik, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu ve ruhsatsız işletmelerin kapatılacağını hükme bağlamaktadır.
Ordu Defterdarlığı Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün verilerine göre, ilçede toplam 5850 faal iş yeri bulunmaktadır. Bu iş yerlerinden 409’unun ruhsat alma zorunluluğu yokken, 5441 işletmenin ruhsat alması gerekmektedir. 2022 yılı sonunda, aktif ruhsatlı iş yeri sayısının 5190 olduğu, ancak Zabıta Müdürlüğü denetimleri sonucunda ruhsatı iptal edilmesi gereken 1626 iş yerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, 1877 işletmenin ruhsatsız faaliyet gösterdiği belirlenmiştir. Bu durum, belediyenin iş yeri açma izni harcından elde edeceği gelirde kayıplara yol açmaktadır. 1877 ruhsatsız işletmenin denetimlerinin yapılması ve ruhsatlandırılmasının sağlanması, belediyenin gelir kaybını önlemek adına önem arz etmektedir. Bu bağlamda, Zabıta Birimi aracılığıyla gerekli denetimlerin gerçekleştirilmesi ve ruhsatların alınması için adımlar atılması gerekmektedir. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi sınırları ve mücavir alan içerisinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyetlerini yürüten işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek, (l) bendinde gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Yine, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendiyle, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ile işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesi ile yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılıp çalıştırılamayacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan iş yerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hükme bağlanmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde yer alan bir iş yerinin açılmasının iş yeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
Ordu Defterdarlığı Fatsa Vergi Dairesi Müdürlüğü 2022 yılı verilerine göre, ilçe sınırları içinde 5850 faal iş yeri bulunmaktadır. Bu iş yerlerinden 409 tanesinin belediyeden ruhsat alma zorunluluğu bulunmadığı, kalan 5441 (5850-409) mükellefiyet kaydı olan kişi/kurumların ise Kamu İdaresinden ruhsat alarak faaliyetlerinde bulunması gerektiği tespit edilmiştir.
2022 yılı sonu itibarıyla Kamu İdaresinin sisteminde aktif olarak faaliyette bulunan ruhsatlı iş yeri sayısının 5190 olduğu görülmüştür. Zabıta Müdürlüğü tarafından yapılan denetimler sonucunda, iş yeri ruhsatının iptal edilmesi gereken ve faaliyette bulunmayan iş yerlerinin sayının 1626 olduğu anlaşılmıştır. Kalan 3564 (5190-1626) iş yerinin ise faal olduğu ve ruhsatlı olarak faaliyette bulunması gerektiği tespit edilmiştir.
Yukarıda detaylarına yer verildiği üzere, Vergi Dairesinden alınan bilgiler ile belediye ruhsatlı iş yeri verilerine göre 5441-3564= 1877 kişi veya kurumun ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Belediye sınırları ve mücavir alan içinde toplam 1877 adet iş yerinin, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunması sonucunda ruhsatsız çalıştığı tespit edilen iş yeri sayısı kadar iş yeri açma izni harcının tahsil edilmemesi, İdarenin gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır.
Belediyenin yetki ve görev alanında aktif olarak faaliyet gösteren ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak zorunda olan 1877 adet iş yerinin Belediyenin Zabıta Biriminde görevli memurlar aracılığıyla denetiminin yapılarak ruhsatlandırılmalarının sağlanması ve buna bağlı olarak da iş yeri açma izni harcının tahsil edilmesi gerekmektedir.