|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesi sınırları ve mücavir alan içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddeleri, belediyelerin bu tür ruhsatları verme yetkisini açıkça belirtmektedir. Ayrıca, 10.08.2005 tarihli yönetmelik, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu ve ruhsatsız işletmelerin kapatılacağını hükme bağlamaktadır.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 2022 verilerine göre, ilçe sınırlarında toplam 19.815 iş yeri bulunmaktadır. Bunlardan 886’sının ruhsat alma zorunluluğu yoktur, 1.438’i ise kurye faaliyetleri yürütmektedir. Ancak, 17.491 işletmenin ruhsat alması gerekmektedir. Kamu İdaresi sisteminde 2022 yılı itibarıyla 14.785 ruhsatlı iş yeri aktif olarak faaliyette bulunurken, 2.706 işletmenin ruhsatsız olarak çalıştığı tespit edilmiştir. Ruhsatsız faaliyet gösteren bu işletmelerin, iş yeri açma izni harcının tahsil edilmemesi nedeniyle Kamu İdaresi’nin gelir kaybına uğramasına yol açtığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Zabıta Birimi aracılığıyla ruhsatsız işletmelerin denetlenmesi ve gerekli ruhsatların alınmasının sağlanması, Kamu İdaresi’nin gelirlerini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi sınırları ve mücavir alan içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet yürüten işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek, (ı) bendinde gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Yine, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendiyle, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ile işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan 10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesi ile yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılıp çalıştırılamayacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hükme bağlanmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde yer alan bir iş yerinin açılmasının iş yeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 2022 yılı verilerine göre, ilçe sınırları içinde faaliyette bulunan iş yeri sayısı 19.815’dir. Bu iş yerlerinden 886 kişi/kurumun Kamu İdaresinden ruhsat alma zorunluluğu bulunmadığı, 1.438 kişi/kurumun ise kurye faaliyetlerinde bulunduğu tespit edilmiştir. Kalan 17.491 mükellefiyet kaydı olan kişi/kurumların ise Kamu İdaresinden ruhsat alarak faaliyette bulunması gerekmektedir.
2022 yılı sonu itibarıyla Kamu İdaresinin sisteminde aktif olarak faaliyette bulunan ruhsatlı iş yeri sayısının 14.785 olduğu görülmüştür. Detaylarına yer verildiği üzere Ankara Vergi Dairesi Başkanlığından alınan bilgiler ve Kamu İdaresinin ruhsatlı iş yeri verilerine göre 2.706 kişi/kurumun ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Belediye sınırları ve mücavir alan içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunan toplam 2.706 adet iş yerinden, iş yeri açma izni harcının tahsil edilmemesi Kamu İdaresinin gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır.
Kamu İdaresinin yetki ve görev alanında aktif olarak faaliyet gösteren ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak zorunda olan 2.706 adet iş yerinin, Zabıta Biriminde görevli memurlar aracılığıyla denetiminin yapılarak ruhsatlandırılmalarının sağlanması ve buna bağlı olarak da iş yeri açma izni harcının tahsil edilmesi gerekmektedir.