|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir ilçe belediyesi sınırları içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren birçok işletme tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 3572 sayılı kanun ve 10.08.2005 tarihli yönetmelik, ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının yasak olduğunu ve bu tür işletmelerin kapatılabileceğini belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediye sınırları içinde 500’den fazla işletmenin ruhsat olmadan faaliyet gösterdiği ortaya çıkmıştır. İdare, bu durumu kabul ederek, ruhsatı olmayan işletmelere yönelik denetimlerin artırılacağını ve gerekli ruhsatlandırma işlemlerinin gerçekleştirileceğini bildirmiştir. Belediyenin, ilçe sınırları içinde aktif olan işletmelere yönelik denetim yaparak ruhsat eksikliklerini tespit etmesi ve ruhsatlandırma işlemlerini tamamlaması önem arz etmektedir. Bu süreç, iş yeri açma izin harçlarının tahsil edilmesi açısından da gereklidir. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek”, (l) bendinde “gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek” belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Yine, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde “belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere”, (c) bendinde de “belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde 2’nci ve 3’üncü sınıf gayrisıhhî müesseseler dışındaki sıhhi ve sair işletmelere” iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin ve büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir.
Diğer taraftan 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde “yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı” ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde de “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde yer alan bir işyerinin açılması “İşyeri Açma İzni Harcı”na tabidir.” denilmiştir.
Yapılan incelemeler kapsamında; belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren çevre ve temizlik vergisi ve ilan ve reklam vergisi mükelleflerine ilişkin sicil numarası, ad/soyad/ticaret unvanı ve iş yeri bilgileri istenmiş, 500’den fazla sayıda işletmenin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyetini sürdürdüğü görülmüştür.
İdare bulgu konusu hususa katılmış olup, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunan işletmelere yönelik denetimlerin hızlandırılacağı ve ruhsatlandırma işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
İdarenin yetki ve görev alanında bulunan ve ilçe sınırları içerisinde aktif olarak faaliyetini sürdüren işletmelere (büyükşehir belediyesi yetkisindeki işyerleri hariç) yönelik yoklama – denetim yapılarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işletmelerin tespit edilmesi, ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanarak işyeri açma izin harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.