|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bazı işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, belediye sınırları içinde işyeri açma izni harcının alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 3572 sayılı kanun, belediyelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisini belirlemektedir. Ancak bazı meslek grupları, avukatlar ve mühendisler gibi, ruhsat alma yükümlülüğünden muaf tutulmuştur.
Yapılan incelemelerde, belediye sınırları içinde 31 Aralık 2024 itibarıyla 203 işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, ancak Zabıta Müdürlüğü kayıtlarına göre 80 ruhsatsız işyerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu ruhsatsız işyerlerinden 60’ı organize sanayi bölgesinde yer almakta olup, bu bölgedeki ruhsatlar organize sanayi bölge müdürlüğü tarafından verilmektedir. Ancak, bu işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsat harçlarını belediyeye ödemeleri gerekmektedir. Sonuç olarak, ruhsatsız işletmelerin varlığı, belediyenin işyeri açma izni harcından gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır. Bu nedenle, belediyenin yetki alanındaki işletmelerin ruhsat durumlarının düzenli olarak takip edilmesi ve işyeri açma izni harçlarının zamanında tahsil edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin yetki ve görev sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan bazı işletmelerin olduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’e göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösterecek işletmelerin ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; organize sanayi bölgesi de dahil edilmek suretiyle Belediyenin yetki ve görev sınırları içerisinde 31.12.2024 tarihi itibarıyla 203 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve sadece bu işyerlerinden işyeri açma izni harcı tahsil edildiği görülmüştür. Zabıta Müdürlüğünün kayıtlarına göre Belediye sınırları içerisinde 80 adet ruhsatsız işyerinin mevcut olduğu, bunlardan 60’ının organize sanayi bölgesinde yer aldığı tespit edilmiştir. Organize sanayi bölgesi Belediye sınırları içerisinde kalmakla birlikte, mevzuatı gereği bu işyerlerine verilmesi gereken ruhsat, organize sanayi bölge müdürlüğü tarafından verilmektedir. Ancak söz konusu işyerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsat harçlarını belediyeye ödemeleri gerekmektedir. Kalan 20 işyeri üzerinde ise Belediyenin doğrudan yetki ve sorumluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren işletmelerin varlığı nedeniyle Belediyenin, işyeri açma izni harcına ilişkin gelir kaybına uğradığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, söz konusu mevzuat hükümleri dikkate alınarak Belediyenin yetki ve görev alanındaki işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin yapılması ve işyeri açma izni harcının zamanında tahsil edilmesinin sağlanması gerekmektedir.