|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, belediye sınırları veya mücavir alanlarda iş yeri açmanın iş yeri açma izni harcına tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 3572 sayılı kanun, belediyelerin bu alanlarda ruhsat verme yetkisini düzenlemektedir. Erzurum Defterdarlığı’ndan alınan verilere göre, toplam 2.804 iş yerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu iş yerlerinden 1.114’ünün, belediyenin ruhsat verme yetkisi dışında olduğu, 1.690 iş yerinden ise 171’inin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği belirlenmiştir.
Kamu İdaresi, birçok işletmenin belediyeye bildirim yapmadan faaliyete geçtiğini ve bu durumun iş yeri tespitini zorlaştırdığını ifade etmiştir. Vergi Usul Kanunu’na göre beyan esas olmasına rağmen, bildirim yapılmadığında mükellefiyetin geç kurulması veya hiç kurulmamış olması gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, bazı iş yerlerinin adres değişikliklerini bildirmemesi nedeniyle sistem güncellemeleri yapılamamaktadır. Kamu İdaresi, ruhsatlandırma sürecinin başlatılması için ruhsatsız işletmelere tebligat gönderileceğini ve gelir kaybını önlemek amacıyla ruhsatı olmayan iş yerlerinin tespit edilmesi için çalışmaların başlatılması gerektiğini vurgulamıştır. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyette bulunan işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde, belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması işleminin iş yeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere belediyelerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (a) bendi ile ruhsat vermeye yetkili idarenin tanımı yapılmış, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyenin yetkili idare olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Erzurum Defterdarlığından alınan verilere göre, İdare sınırları içerisinde toplam 2.804 iş yeri aktif olarak faaliyette bulunmaktadır. Bu verilerin İdare kayıtlarında yer alan bilgiler ile karşılaştırılması sonucu, 2.804 adet iş yerinden 1.114 adedinin İdarenin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme sorumluluğu ve yetkisi bulunmayan iş yerlerinden olduğu görülmüştür. Geriye kalan 1.690 iş yerinden 1.519 adedinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı İdarenin ruhsat kayıtlarından anlaşılmış olup kalan 171 adet iş yerinin, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, birçok iş yerinin belediyeye bildirim yapmadan faaliyete başladığı, Vergi Usul Kanunu’na göre beyan esas olmasına rağmen belediyeye bildirim yapılmadığında iş yeri tespitinin yapılamadığı bu durumun da mükellefiyetin geç kurulmasına veya hiç kurulmamasına neden olduğu, bazı iş yerlerinin faaliyet adreslerinde değişiklik yapmalarına veya faaliyetten fiilen vazgeçmelerine rağmen bu değişiklikleri belediyeye bildirmemeleri nedeniyle sistemsel güncellemeler yapılamadığı, 12 adet iş yerinin ruhsatlandırılmasına ilişkin yazışmaların devam ettiği ve ruhsatsız olarak çalışmaya devam eden diğer iş yerlerine tebligat gönderilerek ruhsatlandırma sürecinin başlatıldığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından gelir kaybına uğramamak amacıyla yetki ve görev alanındaki iş yerlerinden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmayanların tespitinin yapılması için çalışma başlatılması gerekmektedir.