|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, ilgili belediyenin gelir kaybına yol açmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için gerekli izin ve ruhsatları verme yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, iş yeri açma izni harcının ödenmesini zorunlu kılmaktadır. İlgili mevzuat, büyükşehir belediyesi olan yerlerde ilçe belediyelerinin ruhsat verme yetkisini de düzenlemektedir.
Gölbaşı ilçe sınırlarında yapılan incelemelerde, toplam 7972 iş yerinin bulunduğu ve bunlardan 7131’inin belediye tarafından ruhsatlandırılması gerektiği tespit edilmiştir. Ancak, 2022 itibarıyla belediye yalnızca 3130 iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermiştir. Sonuç olarak, 4001 iş yerinin ruhsatsız olarak faaliyet göstermesi, idarenin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı harcı gelirinde önemli bir kayba neden olmuştur. Bu nedenle, ruhsatsız işletmelerin kayıt altına alınması ve denetimlerin artırılması gerekmektedir. |
BULGU: İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi sınırları içerisinde yer alan bazı işletmelerin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğu ve buna bağlı olarak İdarenin gelir kaybına uğradığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde; gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek ve gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında düzenlenmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılmasının iş yeri açma izni harcına tabi olduğu ifade edilmektedir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin (c) bendinin (cb) alt bendinde; belediye hudutları ve mücavir alan sınırları içerisinde kalan iş yeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde sıhhi ve sair işletmeler için ilçe belediyelerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İş Yeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılıp çalıştırılamayacağı ayrıca iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı belirtilmiştir. Anılan Yönetmelik, yetkili idareyi; büyükşehir belediyesi bulunan illerde, büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesi, bunun dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesi olarak tanımlamaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının ilçe belediyesi sınırları içerisinde ve büyükşehir belediyesinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili olmadığı hususlarda ilgili belediye tarafından verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığından alınan Gölbaşı ilçe sınırları içerisinde aktif olan iş yeri verilerinden yola çıkarak yapılan inceleme sonucunda, belediye sınırları içerisinde 7972 adet iş yerinin bulunduğu ve bu iş yerlerinden 7131 adedine Belediye tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi gerektiği, kalan 841 adedinin ise Belediye dışındaki yetkili idareler tarafından ruhsatlandırılması gereken iş yerlerinden olduğu anlaşılmıştır. Ancak Belediyenin 2022 yılı itibariyle 3130 adet iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verdiği tespit edilmiştir. 4001 adet iş yerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet göstermesi İdarenin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı harcı geliri kaybına uğramasına neden olmuştur. Ruhsatsız faaliyet gösteren iş yerlerinin idare tarafından kayıt altına alınması gerekmektedir.