|
ÖZET: İş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren umuma açık yerler için uygulanan idari para cezalarının hatalı bir şekilde belirlendiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu cezaların Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu yerine Kabahatler Kanunu uyarınca kesildiği görülmüştür. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 6. maddesi, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu ve bu tür işyerlerinin kapatılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na göre, ruhsat olmadan işletilen yerler için öngörülen idari para cezası 2.052 TL olarak belirlenmiştir.
Ancak, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 6. maddesi, umuma açık yerler için daha yüksek tutarlarda idari para cezası uygulanmasını öngörmektedir. Bu bağlamda, ruhsat alınmadan işletilen kahvehane ve kıraathanelere yönelik cezaların, Kabahatler Kanunu çerçevesinde daha düşük tutarlarda kesildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumun farkında olduğunu ve gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, ruhsat olmadan işletilen umuma açık yerler için idari para cezasının, ilgili mevzuat gereği Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu uyarınca uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan İşletilen Umuma Açık Yerler için İdari Para Cezasının Hatalı Uygulanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan işletilen umuma açık yerler için idari para cezasının Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu uyarınca değil Kabahatler Kanunu uyarınca kesildiği görülmüştür.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, aksine açılan işyerlerinin kapatılacağı belirtilmiştir. Ayrıca, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1’inci maddesinde, bu edimin bir emre aykırı davranış olduğu ifade edilmiş ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Emre aykırı davranış” başlıklı 32’nci maddesinde de müeyyide olarak idari para cezası öngörülmüştür. 2024 yılında bu madde uyarınca uygulanacak idari para cezasının değeri 2.052 TL’dir.
İdari para cezasının genel olarak ruhsat almadan faaliyet gösteren iş yerleri için Kabahatlar Kanunu uyarınca kesilmesi öngörülmüşse de İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 39’uncu maddesinde 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunun 6’ncı maddesinde belirtilen hususların tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından 2559 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinde belirtilen usûle göre idarî para cezası uygulanacağı belirtilmiştir.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunun 6’ncı maddesinde;
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden;
Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan,
Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan,
Bu Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen,
Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen,
İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verilir.
Bu maddede öngörülen idarî para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. (…)
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre umuma açık istirahat ve eğlence yeri; kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri ifade etmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, mevzuata aykırı olarak işletilen umuma açık yerlere 2559 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi uyarınca para cezası kesilmesi gerekmektedir. 2024 yılında bu madde uyarınca uygulanacak idari para cezasının değeri 10.51521.176 TL arasındadır.
Encümen kararları üzerinden yapılan incelemede İdare tarafından, ruhsat alınmadan mevzuata aykırı olarak işletilen kahvehane ve kıraathane gibi umuma açık yerlere Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu uyarınca değil Kabahatler Kanunu uyarınca ve dolayısıyla daha düşük tutarda idari para cezası uygulandığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup konuyla ilgili gerekli dikkat ve özenin gösterileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan işletilen umuma açık yerler için idari para cezasının Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu uyarınca kesilmesi gerekmektedir.