İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı maliyetlerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında belgelendirilmesi gerekir mi (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale üzerinde bırakılan, ikinci en avantajlı teklif sahibi ile diğer isteklinin teklif etmiş olduğu bedel ile ihale konusu işin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, 6331 sayılı Kanun gereğince iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı maliyetlerinin de teklif fiyata dahil edilmesi gerektiği, ihaleye katılan isteklilerin teklif tutarları içerisinde söz konusu maliyetin yer almadığının açık olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nde iş güvenliği uzmanının %3 sözleşme gideri içerisinde değerlendirileceğine dair bir açıklama yer almadığı,

İhaleye katılan isteklilerin birim fiyat teklif cetvellerinde resmi tatil günleri için teklif edilen bedelin asgari işçilik maliyetinin altında olduğu,

İhaleye katılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında giyim ve malzeme miktarlarına eksik yer verdiği, söz konusu gider kalemlerine ilişkin olarak mevzuata uygun belgelendirme yapılmış olsa dahi, teklif edilen fiyatların hayatın olağan akışına aykırı olduğu, söz konusu fiyatların piyasa rayiç bedelleri ile uyumlu olmadığını gösterir Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası’ndan alınan yazının ekte sunulduğu,

Birim fiyat teklif cetvelinin 15, 16, 17, 18, 19, 30, 31, 35, 48, 70, 75, 76 ve 77’nci sıralarında yer alan malzemelere ilişkin olarak alınan proforma faturaların ilgili alanlarda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı, proforma faturayı düzenleyen firmalar ile muhasebeciler arasında yapılan sözleşmelerin, BA ve BS formlarının istenilerek incelenmesi gerektiği, ayrıca malzemeler için teklif edilen bedellerin yasal en düşük para birimi olan 1 kuruşun altında olmaması gerektiği, proforma faturaların doğruluğunun teyit edilebilmesi için maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilmesi ve son geçici vergi beyanname döneminde kaç adet yevmiye kaydı olduğunun kontrol edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Şikâyete konu ihalenin, Sivas İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği’ne bağlı sağlık tesislerinin 2014 ve 2015 yılları (24 aylık) malzemeli genel temizlik, dezenfeksiyon, ilaçlama, taşıma hizmetleri, çamaşır yıkama ve ütüleme, lavabo, rögar ve tuvaletlerin açılması ve kalorifer yakma hizmetleri alımı işine ilişkin olduğu, ihalenin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirildiği, birim fiyat teklif cetvelinde ihalenin 1’inci kısmının “SİVAS NUMUNE HASTANESİ (209 Kişi), SİVAS DEVLET HASTANESİ (103 Kişi) ve SİVAS A.D.S.M (13 Kişi)” olarak, 2’nci kısmının “2. KISIM (YILDIZELİ (18 Kişi), ZARA (16 Kişi), SUŞEHRİ (27 Kişi), KANGAL (9 Kişi), DİVRİĞİ(17 Kişi), ŞARKIŞLA (20 Kişi), GÜRÜN (9 Kişi), GEMEREK (22 Kişi) DEVLET HASTANELERİ” olarak isimlendirildiği görülmüştür. Başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, yalnızca ihalenin 1’inci kısmı için teklif sunulduğu ve itirazen şikâyet dilekçesinde ihalenin 1’inci kısmına yönelik iddialar ileri sürüldüğü görülmüş olup, ihalenin 2’nci kısmı ile ilgili olarak inceleme yapılmamıştır.

12.11.2013 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyonu kararı incelendiğinde, ihalenin şikâyete konu edilen 1’inci kısmına 5 istekli tarafından teklif sunulduğu, ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri üzerinden yapılan değerlendirme sonucunda tüm isteklilere ait tekliflerin geçerli kabul edildiği, kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan Duman Kardeşler tem. İlaç İnş. Tur. Nak. Pet. Oto. Giy. Gıda Hay. Paz. Ltd. Şti. – Göktuğ Tem. Gıda Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Makro Tem. Oto. Bilgi İşlem Org. San. ve Tic. Ltd. Şti., Rak-Ser Endüstriyel Temizlik İnş. Turizm Gıda Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. – Dmd Sosyal Hiz. Temizlik İnş. Yemek Hiz. Oto. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Campak Tem. Bilgi İşlem Oto. San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 4 istekli tarafından da sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görüldüğü ve ihalenin Duman Kardeşler tem. İlaç inş. Tur. Nak. Pet. Oto. Giy. Gıda Hay. Paz. Ltd. Şti. – Göktuğ Tem. Gıda Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Öncelikle başvuru sahibi tarafından 6331 sayılı Kanun gereğince iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı maliyetlerinin de teklif fiyata dahil edilmesi gerektiği, ihale üzerinde bırakılan, ikinci en avantajlı teklif sahibi ile diğer isteklinin teklif etmiş olduğu bedel içerisinde söz konusu maliyetlerin yer almadığı iddia edilmekte ise de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1.Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2.Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.”açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu açıklamada, her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler kapsamında değerlendirilecek veisteklilerin teklif fiyatlarına dahil etmemesi gereken gider kalemleri belirlenmiştir. Açıklama metninde,işyeri hekimliği ücretinin genel giderler içerisinde yer aldığı, dolayısıyla iş yeri hekimliği ücretinin teklif fiyata ayrıca dahil edilmesine ve aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta bu gidere ilişkin belgelendirme yapılmasına gerek bulunmadığı açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, Tebliğ’in 79.2’nci maddesinde sayılanların dışında “…ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için…“ibaresine yer verildiğinden, iş güvenliği uzmanlarının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı maliyetlerinin sözleşme ve genel giderlerden karşılanacağı veaşırı düşük teklif açıklamalarının bu gider kalemleri yönünden incelenmesine gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

a) İhale konusu iş 2 kısımdan oluşmaktadır:

1. Kısım:

A-) Sivas Numune Hastanesi: 208, Sivas Devlet: 102, Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi:13) Toplam 323 (ÜçyüzYirmiÜç) işçi olup; Çalışacak işçilere brüt asgari ücret tutarınca ücret ödenecektir.

B-) Sivas Numune Hastanesinde çalışacak olan 1(bir) Kişi Temizlik Personeli Ekip Sorumlusuna Bürüt Asgari Ücretin %30 Fazlası tutarınca ücret ödenecektir.

C-) Sivas Devlet Hastanesinde çalışacak olan 1(bir) Kişi Temizlik Personeli Ekip Sorumlusuna Bürüt Asgari Ücretin %30 Fazlası tutarınca ücret ödenecektir.

…

1.Kısım:

a)-Sivas Numune Hastanesi(60 işçi), Sivas Devlet Hastanesi (50 işçi), Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi(1 işçi) çalıştırılmak üzere Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalışacak Temizlik işçisi Toplam Gün Sayısı = 111 işçi*29 gün= 3.219 gün çalıştırılacak olup; Ulusal bayram ve genel tatil günleri süresince her gün brüt asgari ücret üzerinden çalışan personellere 4857 sayılı kanunun 47.maddesine göre ücret ödenecek ve bu ücret işçi bordrolarında gösterilecektir.

b)-Sivas Numune Hastanesinde çalışacak olan 1(bir) Kişi Temizlik Personeli Ekip Sorumlusu ile Sivas Devlet Hastanesinde Çalışacak olan 1(bir) Kişi Temizlik Personeli Ekip Sorumlusu Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günleri) süresince çalıştırılmayacaktır.

…

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

A)Yemek Giderleri

Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde çalıştırılacak temizlik işçilerinin yemek ihtiyaçları yüklenici tarafından nakdi olarak karşılanacaktır.
Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde çalıştırılacak olan 13 (onüç) işçinin yemek bedelleri 26 gün esas alınmak üzere brüt 8,85- TL tutar üzerinden nakdi olarak ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir.

Diğer tüm Sağlık tesisleri(1. Kısım: Sivas Numune Hastanesi ve Sivas Devlet Hastanesi; 2. Kısım: Yıldızeli, Zara, Suşehri, Kangal, Divriği, Şarkışla, Gürün ve Gemerek Devlet Hastaneleri)?nde görev yapacak olan Temizlik işçilerinin yemek ihtiyaçları ilgili sağlık tesisinde çıkan yemekten bedelsiz olarak faydalanma imkanı verileceğinden ilgili sağlık tesislerinde görev yapacak personele yemek bedeli ödenmeyecek olup; İstekliler de tekliflerinde (1. Kısım: Sivas Numune Hastanesi ve Sivas Devlet Hastanesi; 2. Kısım: Yıldızeli, Zara, Suşehri, Kangal, Divriği, Şarkışla, Gürün ve Gemerek Devlet Hastaneleri)?de çalışan işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyeceklerdir

B)Yol Giderleri

Yüklenici sözleşme süresince: 1. Kısımda yer alan (Sivas Numune Hastanesi: 209, Sivas Devlet: 103, Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi:13)de çalıştırılacak olan toplam 325(üçyüzyirmibeş) işçi için aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 3,76-TL yol bedelini nakdi olarak ödeyecek ve işçilerin ücret bordrosunda gösterecektir
2. Kısımda yer alan Yıldızeli, Zara, Suşehri, Kangal, Divriği, Şarkışla, Gürün, Gemerek Devlet Hastanelerinde çalışan işçilere yol ücreti ödenmeyecektir.

C)Giyecek Giderleri

Hizmet alımı kapsamında çalıştırılacak tüm (463 Kişi) işçilerin giyecek giderleri yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacak olup; teklif fiyata dahildir. Söz konusu giyim kuşam’ın teknik özellikleri ve miktarı teknik şartnamede belirtilmiştir.

25.3.3. Malzeme giderleri:

1-)Teknik şartnamede evsafı ve miktarı belirtilen İhale konusu işte kullanılacak olan, ilgili sağlık tesisine göre sayıları ve miktarları belirtilen ve yüklenici tarafından karşılanacak temizlik malzeme giderleri teklif fiyata dahil edilecektir.

2-)Teknik Şartnamede belirtilen Haşereye Karşı ilaçlama uygulaması Sözleşme Süresince her sağlık tesisi için 34(otuzdört) ilaçlama uygulaması yapılacak olup giderleri teklif fiyata dahil edilecektir. 11 sağlık Tesisi kapalı alanları( Numune Hastanesi: 50.710-m2 , SDH:32.159-m2 , ADSM: 7.000-m2 Suşehri:7.147-m2 Şarkışla:15.000-m2 , Yıldızeli:3.940-m2, Divriği:15.450-m2 , Gürün:3.552-m2 Kangal: 3.440-m2 , Gemerek:3.292-m2 ve Zara Devlet: 5.170-m2) Hastanelerin Toplam m2 alanı 146.860-m2 )

25.3.4. Diğer giderler:

Kamu İhale Tebliğinde belirtilen Sözleşme ve Genel giderler teklif fiyata dahil edilecektir.

Yüklenici firma; teknik şartnamenin ilgili maddelerinde belirtilen hizmetin ifasında kullanılacak olan demirbaş malzemeleri, sözleşme süresince ilgili sağlık tesislerinde bulunduracaktır. Yüklenici firma bu malzemeler için ayrıca ücret talep etmeyecektir.

25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İhale konusu hizmet ile ilgili olarak; ilgili sigorta müdürlüğünden alınan yazı ile tespit edilen ve yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmış olan kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 2 (yüzdeiki)’tir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan düzenlemeler uyarınca, 323 kişi için brüt asgari ücret üzerinden, 2 kişi için brüt asgari ücretin %30 fazlası üzerinden, 111 işçi için brüt asgari ücret üzerinden 29 gün ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin işçilik maliyeti hesaplanması, ayrıca 13 işçi için 26 gün esas alınarak günlük brüt 8,85 TL tutar üzerinden nakdi yemek bedeli, 325 işçi için aylık 26 gün esas alınarak günlük brüt 3,76 TL tutar üzerinden yol bedeli hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülü kullanılarak yapılan hesaplamalar sonucunda,

Brüt asgari ücretin %30 fazlası ödenecek ekip sorumlusu 2 personele ait yol dahil asgari işçilik maliyetinin, 86.346,24 TL olduğu,

Brüt asgari ücret ödenecek ve yemek bedeli verilmeyecek 310 kişi için yol dahil asgari işçilik maliyetinin 10.506.991,20 TL olduğu,

Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde çalıştırılacak 13 işçi için verilecek nakdi yemek bedeli de dahil edilmek suretiyle hesaplanan asgari işçilik maliyetinin 527.364,24 TL olduğu,

Sözleşme süresince, 29 gün olan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde 111 personelin çalışacağı İdari Şartname’de düzenlendiği, teklif fiyata dahil edilmesi gereken tatil günlerine ilişkin asgari işçilik ücretinin 111x29x42,96=138.288,24 TL olduğu tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 4 istekli tarafından da, ulusal bayram ve resmi tatil günlerinde yapılacak çalışmaya ilişkin işçilik maliyetinin 138.288,24 TL olarak tespit edildiği ve teklif fiyata yansıtıldığı görülmüştür. Dolayısıyla başvuru sahibinin resmi tatil günleri için yapılan hesaplamanın hatalı olduğu yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Birim fiyat teklif cetvelinde personele verilecek giyim malzemeleri için ayrı bir satır açılmış ve ihalenin 1’inci kısmına ait giyim miktarı 325 adet olarak belirlenmiştir. Teknik Şartname’nin “Personel kıyafeti ile ilgili sorumlulukları” başlıklı 7.2’nci maddesinde personele verilecek kıyafetlerin cins ve miktarlarına yönelik düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelere göre ihalenin 1’inci kısmı kapsamında görev alacak personele verilmesi öngörülen kıyafetlerin cins ve miktarları aşağıya aktarıldığı gibidir:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalarda, Teknik Şartname’nin yukarıya aktarılan düzenlemelerinde belirlenen kıyafet türleri için alınan proforma faturaya yer verildiği, proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalara uygun olarak düzenlendiği, isteklinin teklif fiyatına dahil ettiği toplam giyim maliyetinin Teknik Şartname’deki kıyafet miktarları üzerinden tespit edildiği görülmüştür. İhalenin 1’inci kısmına ait giyim gideri için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 20.129,80 TL teklif edilmiş olup, hiçbir giyim malzemesi için 1 kuruşun altında bir fiyat teklif edilmemiştir.

Kaldı ki, başvuru sahibinin iddia ettiği şekilde, kamu ihale mevzuatında düzenlenen yöntem ve belgeler kullanılmak suretiyle yapılmış olan aşırı düşük teklif açıklamalarının, hayatın olağan akışına veya ticaret ve sanayi odalarınca belirlenen rayiç fiyatlara uygun olmadığı gerekçesiyle yeterli görülmemesi yönünde bir uygulama mevcut değildir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat düzenlemeleri esas alınarak aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olup olmadığı hususu değerlendirilmelidir.

Birim fiyat teklif cetvelinde her bir temizlik malzemesi için ayrı bir satır açılarak malzeme miktarları gösterilmiş olup, aşırı düşük teklif açıklamalarında söz konusu miktarlar esas alınmıştır. Dolayısıyla başvuru sahibinin giyim ve temizlik miktarlarının eksik hesaplandığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin bir diğer iddiası, “Birim fiyat teklif cetvelinin 15, 16, 17, 18, 19, 30, 31, 35, 48, 70, 75, 76 ve 77’nci sıralarında yer alan malzemelere ilişkin olarak alınan proforma faturaların ilgili alanlarda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı, proforma faturayı düzenleyen firmalar ile muhasebeciler arasında yapılan sözleşmelerin, BA ve BS formlarının istenilerek incelenmesi gerektiği, ayrıca malzemeler için teklif edilen bedellerin yasal en düşük para birimi olan 1 kuruşun altında olmaması gerektiği” yönündedir.

Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan tevsik edici belgelerin ne şekilde kontrol edileceği, hangi şekli şartlara sahip olması gerektiği kamu ihale mevzuatında düzenlenmiş olup, proforma faturayı düzenleyen firmalar ile muhasebeciler arasında yapılan sözleşmeler ile BA ve BS formlarının istenilerek incelenmesi yönünde bir usul ve hukuki gereklilik bulunmamaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalar kapsamında sunulacak tevsik edici belgelerle ilişkin açıklamalar içeren ilgili maddelerinde “79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.” açıklamaları bulunmaktadır.

İtirazen şikâyet dilekçesinde iddia konusu yapılan birim fiyat teklif cetvelinin 15, 16, 17, 18, 19, 30, 31, 35, 48, 70, 75, 76 ve 77’nci sıralarında yer alan malzemeler aşağıya aktarılmıştır:

Teklifi aşırı düşük olarak belirlenen istekliler tarafından, Teknik Şartname’de temizlik malzemeleri adı altında bir liste halinde düzenlenen malzemelerin her biri için ayrı firmalardan alınan proforma faturalar sunulmamış olup, 77 kalem malzeme için tek bir firmadan alınan proforma fatura sunulmuştur.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinin 30 (haşere ilacı -intektisit) ve 31’inci (kemirgen zehiri – rotansitit) kalemlerinde yer alan malzemeler de dahil olmak üzere tüm temizlik malzemeleri için SPC Kimya Temizlik İnşaat Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden alınan proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura üzerinde onayı bulunan serbest muhasebeci mali müşavire ait faaliyet belgesi ile faturayı düzenleyen şirkete ait oda sicil kayıt ve faaliyet belgesinin de açıklama dosyasında sunulduğu, oda sicil kayıt ve faaliyet belgesinde şirketin faaliyet alanının “Bilumum kimyasal maddeler ve her türlü yardımcı kimyevi maddeler ve bunların üretiminde kullanılan mamul yarı mamul ham maddelerin imalatı ithalat ihracat ve ticareti her türlü temizlik maddeleri sıvı toz ve katı deterjan çeşitleri petro kimya ürünlerin alımı satımı ithali ihracı komisyonunu dağıtım ve pazarlamasını yapmak işi ve ana sözleşmesinde yazılı diğer işlerle iştigal eder.” olarak gösterildiği, ayrıca http://www.ticaretsicil.gov.tr/internet adresi üzerinden yapılan sorgulamada proforma faturanın alındığı şirketin amaç ve konusunu gösterir 10.12.2009 tarih ve 7455 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’ne ulaşıldığı, anılan gazetede ilan olunan bilgiler incelendiğinde, şirketin faaliyet alanı içerisinde “Her türlü ev, iş hanı, bina, iş merkezi, otel, toplu konut, resmi ve özel hastanelerin, her türlü açık alanların, haşere, sürüngen ve kemirgen kontrolünü ve ilaçlamasını yapmak. Haşere ilaçlamasında kullanılan ilaçların, makine ve ekipmaların alımı, satımı, ithalatı, ihracatını yapmak” işlerinin de sayıldığı tespit edilmiştir.

Bu çerçevede temizlik malzemeleri için alınan proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş olduğu, SPC Kimya Temizlik İnşaat Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin faaliyet alanının, verdiği proforma faturada yer alan malzemeler ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Makro Tem. Oto. Bilgi İşlem Org. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, asgari işçilik maliyetlerinin doğru tespit edildiği, giyim ve temizlik malzemesi miktarlarının ihale dokümanı ile uyumlu olarak belirlendiği, haşere ilacı -intektisit, kemirgen zehiri – rotansitit malzemeleri de dahil olmak üzere tüm temizlik malzemeleri için İlk-Tem Gıda Temizlik Ürünleri ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.nden alınan proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi ve yeminli mali müşavir onayı bulunduğu, giyim malzemeleri için ise, Ce-ka konfeksiyon – Cemal Karakaş’tan alınan proforma fatura ile faturayı onaylanan serbest muhasebeci mali müşavirin faaliyet belgesinin sunulduğu görülmüştür.

http://www.ticaretsicil.gov.tr/internet adresi üzerinden İlk-Tem Gıda Temizlik Ürünleri ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.ne ilişkin yapılan sorgulamada, 23 Kasım 2009 tarih ve 252 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’ne ulaşılmıştır. Anılan Ticaret Sicili Gazetesi’nde proforma faturayı veren şirketin amaç ve konuları arasında “b.Her türlü temizlik madde ve malzemeleri ile temizlik makinelerinin alımı, satımı, imalatı, ithalatı, ihracatı ve dahilini ticaretini yapmak

c.Her türlü ev, iş hanı, bina, iş merkezi, otel, toplu konut, resmi ve özel hastanelerin, her türlü açık alanların, haşere, sürüngen ve kemirgen kontrolünü ve ilaçlamasını yapmak. Haşere ilaçlamasında kullanılan ilaçların, makine ve ekipmaların alımı, satımı, ithalatı, ihracatı ve dahili ticaretini yapmak”işlerinin sayıldığı görülmüştür. Dolayısıyla ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından sunulan proforma faturanın mevzuata uygun olarak düzenlenmiş olduğu ve proforma faturanın, proforma faturaya konu alanda faaliyet gösteren bir şirketten alındığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu, giyim ve temizlik malzemelerine ait birim fiyatları tevsik etmek üzere sunulan proforma faturaların, ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığı, temizlik malzemeleri listesinde yer alan eldiven, pil, air wac gibi malzemelerin her biri için ayrı bir faaliyet alanı belirlenmesine gerek bulunmadığı, zira söz konusu malzemelerin ticaretini yapmak için özel bir izin şartı aranmadığı anlaşılmıştır.

Rak-Ser Endüstriyel Temizlik İnş. Turizm Gıda Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. – Dmd Sosyal Hiz. Temizlik İnş. Yemek Hiz. Oto. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, temizlik malzemelerinin tamamı için bir proforma fatura sunulmamış olup,atık toplama eldiveni ve kimyasal atık eldivenine ait birim fiyatların, giyim malzemeleri için Kısmetim İş Elbiseleri firmasından alınan proforma fatura ile, birim fiyat teklif cetvelinin 30 ve 31’inci kalemlerinde yer alan haşere ilacı ve kemirgen zehrine ait birim fiyatların Anaolia Haşere İlaçlama – Metin Güneş’ten alınan proforma fatura ile tevsik edildiği, teklif cetvelinin 19’uncu sırasında yer alan tıbbi atık etiketi için perakende satış yapan zincir bir mağaza tarafından yayımlanan onaylı fiyat kataloğunun sunulduğu,giyim ve temizlik malzemesi miktarlarının ihale dokümanı ile uyumlu olarak belirlendiğigörülmüştür. Diğer tüm temizlik malzemeleri için ise, Serena Temizlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nden alınan proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmuştur. Kamu İhale Genel Tebliği’nde maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına ilişkin olarak “79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010″ dur.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin 25.10.2013 tarihinde gerçekleştirildiği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulacak maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının 2013 yılının 2. veya 3. dönemi esas alınarak düzenlenmesi gerekmektedir.Rak-Ser Endüstriyel Temizlik İnş. Turizm Gıda Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. – Dmd Sosyal Hiz. Temizlik İnş. Yemek Hiz. Oto. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından Serena Temizlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.den alınan proforma fatura ekinde sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında dönem bilgisine “2013 1 ve 2 dönem” olarak yer verilmiştir. Bu nedenle temizlik malzemeleri için sunulan maliyet satış tutarı tespit tutanağının Tebliğ’in 79.4.2.16’ncı maddesine aykırı olarak düzenlendiği gerekçesine dayalı olarak, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmakta ise de, yapılan incelemede ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilere ait açıklamalar uygun görüldüğünden düzeltici işlem tesisine gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Campak Tem. Bilgi İşlem Oto. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, asgari işçilik maliyetlerinin KİK işçilik hesaplama modülü kullanılarak tespit edildiği, temizlik malzemelerine ait birim fiyatların Özcan Plastik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden alınan proforma faturalar ile tevsik edildiği, ancak proforma fatura üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.4’üncü maddesinde yer alan ve fatura üzerine meslek mensubu tarafından yazılarak onaylanması gereken ibarenin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle idarece anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmesi yönünde tesis edilen işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmakta ise de, yapılan incelemede ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilere ait açıklamalar uygun görüldüğünden, ihalenin esasına etki etmeyen bu tespitler nedeniyle düzeltici işlem tesisine gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.