|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, iş yerlerinde emlak vergisi uygulamalarında önemli hatalar tespit etmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde faaliyet gösteren bazı iş yerleri için emlak vergisi mükellefiyeti oluşturulmamışken, diğerlerinde ise mesken oranı üzerinden vergi tahakkukları yapılmıştır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, binaların vergiye tabi olduğunu ve mükelleflerin, bina kullanımı değiştiğinde vergi değerinde güncelleme yapmaları gerektiğini belirtmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, incelenen 250 iş yerinden 50’sinin emlak vergisi mükellefiyeti bulunmamaktadır. Mükellefiyet tesis edilen 200 iş yerinin 176’sı ise emlak vergisi beyannamelerini mesken olarak vermiştir. Bu durum, emlak vergisi tahakkuklarının yanlış oran üzerinden yapılmasına yol açmıştır. 2022 yılı içinde İdare, emlak vergisi için 14.749 adet ihbarname düzenlemiş ve bu konuda çalışmalarını sürdürmektedir. Sonuç olarak, İdarenin emlak vergisi gelir kaybını önlemek amacıyla, sınırları içinde faaliyet gösteren tüm iş yerlerinde gerekli denetim ve düzenlemeleri yapması elzemdir. Bu, hem vergi adaletinin sağlanması hem de kamu gelirlerinin artırılması açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: İş Yerlerinde Emlak Vergisinin Uygulanmasına İlişkin Hatalar Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare sınırları içerisinde faaliyet gösteren bazı iş yerleri için emlak vergisi mükellefiyeti tesis edilmediği gibi bazılarında da mesken oranı üzerinden emlak vergisi tahakkukları yapılmıştır.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde Türkiye sınırları içinde bulunan binaların bu kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu; 2’nci maddesinde bu kanundaki bina tabirinin, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsadığı; 3’üncü maddesinde bina vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği; 8’inci maddesinde, bina vergisinin oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu, bu oranların, 5216 sayılı Kanun’un uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanları içinde %100 artırımlı uygulanacağı ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un 33’üncü maddesinde, bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi durumu, vergi değerini tadil eden sebepler arasında sayılmıştır.
Emlak vergisi, mükelleflerin beyannameleri esas alınarak tahakkuk ve tahsil edilmektedir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde aynı Kanun’un 33’üncü maddesine göre vergi değerinde değişiklik yapılması gereken nedenlerin bulunması halinde emlak vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu durumda, bir binanın ikamete özgü bölümlerinden bir kısmının iş yeri olarak kullanılması durumunda vergi değerinde değişiklik yapılması gerekmektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; İdare sınırları arasından örneklem olarak seçilen 250 iş yerinden 50’sinin emlak vergisi mükellefiyetlerinin olmadığı; mükellefiyet tesis edilmiş olan 200 iş yerinden 176’sının ise emlak vergisi beyannamelerini mesken olarak verildiği ve bu nedenle mesken oranı üzerinden emlak vergisi tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
Denetim tespiti sonrasında, İdare tarafından, 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arasında emlak vergisi için, 14.749 adet ihbarname yapıldığı ve bu kapsamda çalışmaların devam ettiği belirtilmiştir.
Netice olarak, İdarenin, emlak vergisinden mahrum kalıp gelir kaybına uğramaması için sınırları içerisinde faaliyet gösteren tüm iş yerlerinde gerekli çalışma ve kontrolün yapılması gerekmektedir.