|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, iş yerlerine yönelik çevre temizlik vergisi tarifesinin belirlenmesi için gerekli bina derecelerinin oluşturulmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, mükelleflerin bina derecelerinin yanlış belirlenmesi nedeniyle çevre temizlik vergisinin mevzuata uygun bir şekilde tarh ve tahakkuk ettirilmediğini göstermektedir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi, belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden faydalanan konut ve işyerlerinden bu verginin alınmasını öngörmektedir. Ancak, verginin doğru bir şekilde hesaplanabilmesi için binaların hangi grup ve dereceye girdiğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Yasa gereği, bina gruplarının belirlenmesi Cumhurbaşkanlığına, derecelerin tespit edilmesi ise belediye meclislerine verilmiştir. 2005/9817 sayılı Karar ile işyeri ve diğer binalara ait gruplar belirlenmiş, ancak Afyonkarahisar Belediye Meclisi tarafından bina derecelerine ilişkin bir karar alınmamıştır. Bu eksiklik, çevre temizlik vergisinin hukuka uygun bir şekilde tahakkuk ettirilmesini engellemekte ve bazı mükelleflerden eksik vergi alınmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak, çevre temizlik vergisine dair işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olarak yürütülmesi ve gelir kaybının önlenmesi için belediye meclisince bina derecelerinin belirlenmesi ve vergi tahakkuk işlemlerinin buna göre gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İş Yerlerine Yönelik Çevre Temizlik Vergisi Tarifesinin Belirlenmesi İçin Gerekli Olan Bina Derecelerinin Oluşturulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından, mükelleflerin bina derecelerinin hatalı belirlenmesi nedeniyle, çevre temizlik vergisinin mevzuatın öngördüğü biçimde tarh ve tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesi ile ihdas edilen çevre temizlik vergisi, belediye sınırları içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekilde kullanılan binalardan alınmaktadır. Söz konusu maddeye göre verginin mükellefi söz konusu binaları kullananlar olup, mükellefiyet binaların kullanımı ile başlamaktadır.
Yasa koyucu tarafından verginin tahakkuk ve tahsilinde ikili bir ayrıma gidilmiş, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesinden karşılayan binalar ile işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar için farklı düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelere göre işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisinin söz konusu Kanun maddesinde 7 grup ve 5 dereceden oluşan tarife üzerinden hesaplanarak alınması gerekmektedir. Ancak bu hesaplamanın yapılabilmesi için vergi alınacak bir binanın hangi grup ve derece içerisinde yer aldığının belirlenmesi gerekmektedir. Bu çerçevede aynı Kanun maddesinde, Cumhurbaşkanına (Bakanlar Kuruluna) bina gruplarının belirlenmesi, belediye meclislerine ise mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etme yetkisi verilmiştir.
Bakanlar Kurulu bu yetkiye dayanarak, 2005/9817 sayılı Kararı ile işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ilişkin grupları belirlemiştir.
Aynı Karar’da belediye meclislerince, mükellefler dikkate alınmaksızın bina grupları itibarıyla derecelere intibak yapılacağı, yapılan intibak işleminin de mükelleflere ilan edileceği belirtilmiştir. Buna göre belediye meclisleri gruplar için ayrı ayrı bina derecelerini belirleyecektir. Örneğin, kurs şeklinde kullanılan bir binada, bu binanın hangi grupta yer aldığının tespitinde öğrenci sayısı belirleyici olurken, bu binanın hangi dereceye dâhil olduğu ise belediye meclis kararına göre belirlenecektir. Aynı şekilde, konaklama tesisi olarak kullanılan bir binanın grubu yatak kapasitesine göre değişirken, bu binanın hangi dereceye dâhil olacağı belediye meclisi kararı ile belirlenecektir. Vergi alınacak binaların derece ve grupları bu şekilde belirlendikten sonra, 2464 sayılı Kanun’un mükerrer 44’üncü maddesinde oluşturulan tarifeye göre vergi hesaplanacaktır.
Yapılan incelemede, Afyonkarahisar Belediye Meclisince bina grupları itibarıyla derecelere intibak yapılmasına ilişkin bir karar alınmadığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki mevzuata göre bina derecelerinin meclis tarafından belirlenerek vergi tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin bu yolla yapılması gerekmektedir. Aksi halde bu durum, çevre temizlik vergisinin hukuka uygun biçimde tarh ve tahakkuk ettirilmesine engel olduğu gibi, bazı mükelleflerden eksik vergi alınmasına da neden olmaktadır.
Kamu idaresince, bina derecelerinde uygulamış oldukları bir tarifenin bulunduğu ifade edilmiş ise de belediye meclisince alınmış bir tarife kararı olmadan böyle bir tarifenin uygulanması mümkün görülmemektedir.
Çevre temizlik vergisine ilişkin iş ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun yürütülmesini ve gelir kaybının engellenmesini teminen, bu vergiye ilişkin alınacak meclis kararı doğrultusunda bina dereceleri belirlenmeli ve vergi tahakkuk işlemlerinin bu doğrultuda yapılması gerekmektedir.