|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçiler için arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmadığını ortaya koymuştur. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi ve bu maddenin gereklilikleri doğrultusunda, işçilerin güvenlik durumlarının değerlendirilmesi için gerekli süreçlerin işletilmesi beklenmektedir. İlgili mevzuat, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasını zorunlu kılmakta ve bu süreçlerin nasıl yürütüleceğine dair esasları belirlemektedir.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, bu tür araştırmaların kimler hakkında yapılacağını ve hangi bilgilerin inceleneceğini düzenlemektedir. Bu çerçevede, belediyede istihdam edilen işçilerin de bu süreçten geçmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, 2024 yılında işe alınan işçiler için bu araştırmaların gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Belediye yönetimi, 2025 yılında alınacak işçiler için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının başlatılacağını belirtmiş, ancak 2024 yılına ait işçilerle ilgili herhangi bir işlem yapılmamıştır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmekte ve güvenlik süreçlerinin ihmal edildiğini göstermektedir. |
BULGU: İşçi Alımında Arşiv Araştırması ve Güvenlik Soruşturması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)’nin ek 20’nci maddesi kapsamında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçilerin arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının yapılmadığı görülmüştür.
30.06.1989 tarihli ve 20211 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 375 sayılı KHK’nin ek 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Şirket personelinde aranacak şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“3)Affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlardan, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan mahkûm olmamak,
6) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak,
şartları aranır.”
ve üçüncü fıkrasında,
“Birinci fıkranın altıncı bendine ilişkin soruşturma ve/veya araştırma talepleri ilgili valilik aracılığıyla yetkili mercilerden istenir. İntikal eden güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması sonuçları 14/2/2000 tarihli ve 2000/284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğine göre illerde valilikler bünyesinde teşkil edilen değerlendirme komisyonunca değerlendirilir. Ancak vali tarafından uygun görülmesi halinde sonuçların değerlendirilmesi ilgili idare bünyesinde anılan Yönetmeliğe göre teşkil edilen değerlendirme komisyonuna bırakılabilir. Şirketin ortakları arasında birden fazla idare bulunması durumunda değerlendirme yetkisinin bırakılacağı idare vali tarafından belirlenir.”
hükümleri yer almıştır.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 17.04.2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Kanun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağı gibi hususları düzenlemiştir.
7315 sayılı Kanun’un “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak olanlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.” hükmü yer almıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 375 sayılı KHK’nin ek 20’nci maddesi kapsamında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçiler hakkında da 7315 sayılı Kanun’da öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; 375 sayılı KHK’nin ek 20’nci maddesi kapsamında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçilerin arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Belediye cevabında, 2025 yılında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçilerin 04.03.2025 tarihli ve 168562 sayılı yazı ile güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının yapılmaya başlandığı belirtilmiş, ancak 2024 yılında işe alınan işçilerle ilgili güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının yapılması hususunda her hangi bir işlem başlatılmamıştır.
Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gerekmektedir.