|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, belediye şirketinde işe alınan işçiler için arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmadığını ortaya koymuştur. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi ve ilgili yönetmelikler, belediyelerde çalışacak personelin güvenlik geçmişinin incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gereken kriterler arasında, devletin güvenliğine karşı suçlardan mahkûm olmamak gibi şartlar yer almaktadır.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, bu süreçlerin nasıl yürütüleceğine dair temel ilkeleri belirlemektedir. Bu kanuna göre, kamu görevine atanacak kişiler hakkında arşiv araştırması yapılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, belediyede çalıştırılan işçiler için bu araştırmaların gerçekleştirilmediğini göstermektedir. Şirket, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması uygulamasının başlatıldığını belirtse de, 2024 yılında işe alınan işçilerle ilgili herhangi bir kanıt sunmamıştır. Sonuç olarak, belediyede çalıştırılan işçiler için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması yasal bir zorunluluk olup, bu süreçlerin eksiksiz bir şekilde uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: İşçi Alımında Arşiv Araştırması ve Güvenlik Soruşturması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)’nın ek 20’nci maddesi kapsamında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçilerin arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının yapılmadığı görülmüştür.
375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Şirket personelinde aranacak şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında;
3)Affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlardan, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan mahkûm olmamak,
6) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak,
şartları aranır.”,
ve üçüncü fıkrasında;
“Birinci fıkranın altıncı bendine ilişkin soruşturma ve/veya araştırma talepleri ilgili valilik aracılığıyla yetkili mercilerden istenir. İntikal eden güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması sonuçları 14/2/2000 tarihli ve 2000/284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğine göre illerde valilikler bünyesinde teşkil edilen değerlendirme komisyonunca değerlendirilir. Ancak vali tarafından uygun görülmesi halinde sonuçların değerlendirilmesi ilgili idare bünyesinde anılan Yönetmeliğe göre teşkil edilen değerlendirme komisyonuna bırakılabilir. Şirketin ortakları arasında birden fazla idare bulunması durumunda değerlendirme yetkisinin bırakılacağı idare vali tarafından belirlenir.”
hükümleri yer almıştır.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 17.04.2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Kanun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağı gibi hususları düzenlemiştir.
7315 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.” hükmü yer almıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesi kapsamında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçiler hakkında da 7315 sayılı Kanun’da öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; 375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesi kapsamında Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçilerin arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmadığı tespit edilmiştir.
Şirket cevabında, Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması uygulamasının başlatıldığını belirterek bulguya iştirak etmiştir. Ancak, 2024 yılında işe alınan işçilerle ilgili arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapıldığına dair kanıtlayıcı belge sunmamıştır.
Belediyede çalıştırılmak üzere alınan işçiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gerekmektedir.