BULGU: İşçiler İçin Ayrılması Gereken Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Mali Tablolarda Eksik Görünmesi ve Net Değer Hesabında İzlenmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresinin bazı birimlerinde istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı, bazı birimlerde ise ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
1475 sayılı İş Kanunu’nun “Kıdem Tazminatı” başlıklı 14’üncü maddesi uyarınca, bu Kanun’a tabi işçilerin hizmet akitlerinin, bu maddede sayılan durumlarda sona ermesi halinde işçinin hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenecektir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 291’inci maddesine göre, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın kullanılması; aynı Yönetmelik’in 342’nci maddesine göre ise uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda izlenmesi gerekmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 20.05.2016 tarihli ve 90192509-140.02-9430 sayılı “Kıdem Tazminatı” konulu Genel Yazısı’nda uygulama birliğini sağlamak amacıyla kıdem tazminatları karşılıklarının muhasebe kayıtlarına ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Belirtilen Yazı’da, kamu idarelerinde işçi statüsünde istihdam edilen personelin 2015 ve daha önceki yıllarda ayrılması gereken kıdem tazminatı tutarlarının hizmet yılı ile yıllık kıdem tazminatı tutarının çarpılması suretiyle kamu idarelerinin ilgili birimlerince hesaplanarak liste halinde en geç 30.06.2016 tarihi itibarıyla muhasebe birimlerine gönderileceği ifade edilmiştir. Muhasebe birimleri de yapılan bildirimler üzerine listede yer alan toplam tutarlar üzerinden 500 Net Değer Hesabı’na borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na alacak kaydedilmek suretiyle kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebe kayıtlarına alınmasını sağlayacaktır. 2016 yılı ve sonraki yılların dönem sonlarında ise kamu idarelerinden alınan kıdem tazminatı hesaplama listesinin toplam tutarı muhasebe birimlerince 630 Giderler Hesabı’na borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na alacak kaydedilecektir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinde belirtilen ihtiyatlılık ilkesi gereğince işçilerin çalıştıkları günler için ödenmesi muhtemel kıdem tazminatı tutarlarının dönem sonu muhasebe kayıtlarında gösterilmesi yasal bir zorunluluktur.
Kamu İdaresinin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde bazı harcama birimlerinin işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayırmadığı ve bunun sonucu olarak da söz konusu karşılıkların vadesine göre 372 veya 472 no.lu Hesaplar’da muhasebeleştirilmediği, bazı birimlerde ise işçiler için ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının halen 500 Net Değer Hesabı’na borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na alacak kaydı yapılmak suretiyle muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Ancak, Muhasebat Genel Müdürlüğü Yazısı uyarınca belirtilen muhasebe kaydının 2016 yılı itibarıyla tamamlanmış olması ve sonraki yıllarda kıdem tazminatı ayırma ve ödeme işlemlerinin anılan Yönetmelik’in 292 ve 343’üncü maddelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Söz konusu hatalı işlemler, yıl sonunda mali tablolarda 630 Giderler Hesabı ile 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları’nın olması gerekenden daha az, 500 Net Değer Hesabı’nın ise olması gerekenden daha fazla görünmesine neden olmuştur.
Mali rapor ve tabloların tam ve doğru bilgi sunmasını sağlamak için ödenmesi muhtemel kıdem tazminatı karşılıklarının ihtiyatlılık ilkesi gereği her bir harcama birimi tarafından tam olarak hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idarelerinde istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının bazı birimlerde ayrılmadığı, bazı birimlerde ise hatalı muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. 1475 sayılı İş Kanunu ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, kıdem tazminatları karşılıklarının doğru bir şekilde izlenmesi yasal bir zorunluluktur. Hatalı işlemler, mali tablolarda kıdem tazminatı karşılıklarının eksik görünmesine ve net değer hesaplarının hatalı yansıtılmasına yol açmıştır. Bu nedenle, her harcama biriminin kıdem tazminatı karşılıklarını doğru hesaplayarak muhasebe kayıtlarına alması gerekmektedir. |