|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, Bakanlığın merkez ve bazı taşra teşkilatlarında çalışan işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebe hesaplarında hatalı göründüğünü ortaya koymuştur. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi gereğince, işçilere hizmet akitlerinin sona ermesi durumunda her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenmesi gerekmektedir. Ancak, merkezi yönetim muhasebe yönetmeliği çerçevesinde, kıdem tazminatı karşılıklarının doğru bir şekilde ayrılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir.
Denetim bulguları, 22 ilde işçi statüsünde personel çalıştırılmasına rağmen, geçmişten 2021 yılına kadar olan kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanmadığını göstermektedir. Ayrıca, 682 harcama biriminde de kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebeleştirilmediği belirlenmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu durumu düzeltmek amacıyla 81 İl Müdürlüğüne yazı göndererek gerekli önlemlerin alınmasını istemiştir. Ancak, kıdem tazminatı karşılıklarının doğru bir şekilde hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, Bakanlık birimlerinin kıdem tazminatı karşılıklarını ayırma işlemlerinde hatalı uygulamalar devam etmekte ve bu durum, muhasebe kayıtlarında eksikliklere yol açmaktadır. Bu nedenle, kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi sürecinin titizlikle yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İşçiler İçin Ayrılması Gereken Kıdem Tazminatı Tutarlarının Muhasebe Hesaplarında Hatalı Görünmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığın merkez ve bazı taşra teşkilatlarında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı tespit edilmiştir.
1475 sayılı İş Kanunu’nun “Kıdem tazminatı” başlıklı 14’üncü maddesi uyarınca, bu Kanun’a tabi işçilere hizmet akitlerinin, bu maddede sayılan durumlarda sona ermesi halinde işçinin hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenecektir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 291’inci maddesine göre, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının kullanılması; aynı Yönetmelik’in 342’nci maddesine göre ise, uzun vadeli olan kıdem tazminatlarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Aynı zamanda, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinde belirtilen ihtiyatlılık ilkesi gereği bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda ayrılan karşılıkların gider olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Muhasebat Genel Müdürlüğünün 20.05.2016 tarihli, 90192509-140.02-9430 sayılı ve Kıdem Tazminatı konulu genel yazısında uygulama birliğini sağlamak amacıyla kıdem tazminatları karşılıkları muhasebe kayıtlarına ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Belirtilen yazıda kamu idarelerinde işçi statüsünde istihdam edilen personelin 2015 ve daha önceki yıllarda ayrılması gereken kıdem tazminatı tutarlarının hizmet yılı ile yıllık kıdem tazminatı tutarının çarpılması suretiyle kamu idarelerinin ilgili birimlerince hesaplanarak liste halinde en geç 30.06.2016 tarihi itibarıyla muhasebe birimlerine gönderileceği belirtilmiştir. Muhasebe birimleri de yapılan bildirimler üzerine listede yer alan toplam tutarlar üzerinden 500 Net Değer Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle muhasebe kayıtlarına alınmasını sağlayacaktır. 2016 yılı ve sonraki yılların dönem sonlarında ise, kamu idarelerinden alınan kıdem tazminatı hesaplama listesinin toplam tutarı muhasebe birimlerince 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilecektir.
Anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, muhasebenin ihtiyatlılık kavramı uyarınca işçilerin çalıştıkları günler için ödenmesi muhtemel kıdem tazminatı tutarlarının dönem sonu itibariyle muhasebe kayıtlarında gösterilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bakanlık birimlerinin kıdem tazminatı karşılığı ayırma işlemlerinin incelenmesi neticesinde hatalı uygulamaların olduğu ve bu nedenle de 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının muhasebe kayıtlarında eksik göründüğü tespit edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda tespit edilen hususlar aşağıdaki şekildedir:
– Bakanlığın taşra teşkilatındaki 22 ilde işçi niteliğinde personel çalıştırılmasına rağmen bu illerdeki hiçbir birim tarafından geçmişten 2021 yılına kadar olan ve ödenmesi muhtemel kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir.
– Toplamda 78 ilde bulunan 682 harcama biriminde işçi maaşı ödemesi bulunmakla birlikte bu birimlerde kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebeleştirilmediği görülmüştür.
Bakanlık tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususun 81 İl Müdürlüğüne gönderilen Yazı ile bildirildiği ve 02.02.2022 tarihli, 2022/02 sayılı ve “Bütçe İş ve İşlemleri ile Ödeneklerin Kullanımına İlişkin Hususlar” konulu 81 İl Müdürlüğüne gönderilen Genelgede kıdem tazminatı karşılıkları ayrılması işlemlerinin doğru olarak gerçekleştirilmesi için yapılacakların hüküm altına alındığı ifade edilmektedir.
Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği ödenmesi muhtemel olan kıdem tazminatı karşılıklarının Bakanlığın birimleri itibariyle tam olarak hesaplanarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU
| Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu |
| Bulgu Adı | Yıl/Yıllar | İdare Tarafından Yapılan İşlem |
Açıklama |
| Personel Adına Açılan Avans ve Kredilerin Zamanında Mahsup Edilmemesine Rağmen Gecikme Zammı Uygulanmaması |
2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. |
| İşçiler İçin Ayrılması Gereken Kıdem Tazminatı Tutarlarının Muhasebe Hesaplarında Hatalı Görünmesi |
2020 | Kısmen Yerine Getirildi |
Bulgu konusu hususa |
| ilişkin Bakanlık tarafından düzeltici işlemler tesis edildiği görülmüş olmakla birlikte bulgu konusu hususun halen yaygın olarak devam etmesi nedeniyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu edilmiştir. | |||
| Doğrudan Temin İşlemlerinde Yasaklılık Sorgulaması ve EKAP Kaydı İşlemlerinin Yapılmaması |
2020 | Kısmen Yerine Getirildi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Bakanlık tarafından düzeltici işlemler tesis |
| edildiği görülmüş olmakla birlikte bulgu konusu hususun haeln yaygın olarak devam etmesi nedeniyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu edilmiştir. | |||
| Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Bakanlık Aleyhine Düzenlenen İdari Para Cezalarının Bütçeden Ödenmesi ve Bu Cezanın Düzenlenmesine Neden Olanların Bazılarına Rücu Edilmemesi | 2020 | Kısmen Yerine Getirildi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Bakanlık tarafından düzeltici işlemler tesis edildiği görülmüş olmakla birlikte bulgu konusu |
| hususun halen yaygın olarak devam etmesi nedeniyle 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu edilmiştir. | |||
| Bakanlık Bütçesinden Yapılan Sosyal Yardım Ödemelerinin Hak Sahiplerine Ödenmesine İlişkin İşlemlerde Kontrol Eksikliklerinin Bulunması | 2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. |
| Engelli Evde Bakım Ödemelerine İlişkin Usul ve Esasları Belirleyen Yönetmeliğin Bakanlık Tarafından Düzenlenmemiş Olması |
2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. |
| Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılan Gelir Desteği Ödeme ve Takip Sürecinin Etkin Denetim Mekanizmasından Yoksun Olması | 2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi |
| sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. | |||
| Harcama Birimlerince Açılan Banka Hesaplarının Muhasebe Birimlerince Takip Edilmemesi | 2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. |
| Çeşitli Sosyal Yardım Ödemelerinin Terkini İşlemlerinde Hatalı Uygulamalar Yapılması |
2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından |
| düzeltici işlem tesis edilmemiş olup konu üzerindeki çalışmaların kapsamı genişletilmek suretiyle 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. | |||
| Gerçek ve Tüzel Kişiler Tarafından Bakanlığa Bağlı Birimlere Yapılan Bazı Aynî Yardım ve Bağışların Kayıtlarının Hatalı Yapılması |
2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu |
| konusu edilmiştir. | |||
| Bakanlığın Kullanımında Bulunan Taşınmazlara İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması |
2020 | Kısmen Yerine Getirildi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından kapsamlı bir şekilde düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. |
| Amortisman Kayıtlarında Hatalı İşlemlerde Bulunulması |
2020 | Kısmen Yerine Getirildi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından |
| düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. | |||
| Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından Çıkarılarak İlgili Maddi Duran Varlık Hesaplarına Aktarılmayan ve Bu Hesaba Hatalı Kaydedilen Tutarların Bulunması | 2020 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu hususa ilişkin Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edilmemiş olup 2021 yılı Sayıştay denetimi sonucunda da bulgu konusu edilmiştir. |