|
ÖZET: Edirne Belediyesi’nde yapılan denetimlerde, işçilere İş Kanunu’nda belirlenen yıllık fazla çalışma süresinin üzerinde çalışma yaptırıldığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışmanın belirli koşullar altında ve haftalık 45 saati aşan sürelerde yapılabileceğini belirtmektedir. Ayrıca, fazla çalışma süresinin yıllık toplamda 270 saatle sınırlı olduğu, bu sınırın işçilerin bireysel durumlarına göre belirlendiği ifade edilmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, belediye bünyesindeki birçok personelin yıllık fazla çalışma süreleri, 270 saatlik yasal sınırın üzerinde kalmaktadır. Örnek olarak, bazı işçilerin yıllık fazla çalışma süreleri 1759 saat gibi yüksek rakamlara ulaşmıştır. Bu durum, fazla çalışmanın istisnai bir uygulama olmaktan çıkıp, belediyede yaygın bir çalışma biçimi haline geldiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, denetim bulgularını kabul ederek, 2023 yılı itibarıyla fazla çalışma sürelerinin yasal sınırlarla uyumlu hale getirileceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, belediyenin gerekli düzenlemeleri yaparak personelin fazla çalışma sürelerini mevzuatta öngörülen sınırlamalar çerçevesinde düzenlemesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İşçilere Mevzuatta Belirlenen Sürenin Üzerinde Fazla Çalışma Yaptırılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Edirne Belediyesi personel işlemlerine yönelik yapılan incelemelerde, İş Kanunu’nda belirlenen sürenin üzerinde yıllık fazla çalışmanın yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla Çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde, ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabileceği ve fazla çalışmanın Kanun’da yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olduğu belirtilmiştir.
4857 sayılı Kanun’un 41’inci maddesine dayanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla Çalışmada Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde, fazla çalışma süresi toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı, bu süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden hareketle, fazla çalışma süresinin istisnai durumlar haricinde yıllık 270 saat ile sınırlandırıldığı, genel bakımdan çalışma süresi olan haftada en çok 45 saatlik sürenin asıl olduğu, fazla çalışmanın ise istisnai bir durum olarak yıl içinde belirli sınırlar dâhinde işçinin onayı alınarak yaptırılabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Belediye bünyesinde çalışan işçilere ait fazla çalışma süreleri incelendiğinde, 4857 sayılı İş Kanunu’nda yıllık olarak belirlenen 270 saatin üzerinde çok sayıda personele fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür. Aşağıda yer alan tabloda, yıllık fazla çalışma süresi en fazla olan ilk 10 personele örnek olarak yer verilmiş olup personelin birçoğunun 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirlenen yıllık üst limitin üzerinde çalıştığı tespit edilmiştir. Bu durum fazla çalışmanın istisnai bir durum olmaktan çıkarılıp, Belediye bünyesinde bir çalışma şekli haline getirildiğini göstermektedir.
Tablo 11: Belediye Personeli Fazla Çalışma Süreleri
| Sıra | Personel Sicil No | Unvan | Yıllık Fazla Çalışma Süresi (Saat) |
| 1 | 249 | OPERATÖR | 1759 |
| 2 | 309 | İŞÇİ | 1471 |
| 3 | 333 | ŞOFÖR | 1294 |
| 4 | 337 | İŞÇİ | 1128 |
| 5 | 274 | OPERATÖR | 1098 |
| 6 | 279 | USTA | 1032 |
| 7 | 339 | İŞÇİ | 1027 |
| 8 | 108 | İŞÇİ | 895 |
| 9 | 278 | USTA | 892 |
| 10 | 332 | İŞÇİ | 882 |
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup 2023 yılında fazla çalışma süresinin üst sınırına uygun işlem tesis edileceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından konu ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılarak personelin fazla çalıştırılma süresinin, mevzuatta belirtilen sınırlamalar çerçevesinde gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.