|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı Büyükşehir İlçe Belediyesi işçilerinin 4857 sayılı İş Kanunu’na aykırı olarak bir yıl içinde 270 saati aşan fazla mesai yaptırıldığını ortaya koymuştur. İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışmanın haftalık 45 saati aşan süreler olduğunu belirtirken, yıllık fazla çalışma süresinin 270 saati geçemeyeceğini de vurgulamaktadır. Bu düzenlemeler, işçilerin haklarını korumak amacıyla oluşturulmuştur.
Fazla çalışma süresinin sınırlandırılması, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde de yer almaktadır. Yönetmelik, fazla çalışma süresinin işçilerin bireysel haklarına dayandığını ve her bir işçi için yıllık 270 saatlik bir sınır belirlediğini ifade etmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, üç müdürlükte toplam 14 işçinin bu sınırlamaya uymadığı tespit edilmiştir. Bu durum, fazla mesai uygulamalarının bir alışkanlık haline getirilmemesi gerektiğini göstermektedir. İşçilerin yasal haklarının korunması, hem iş sağlığı hem de verimlilik açısından büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla, işverenlerin yasal düzenlemelere riayet etmesi ve işçilerin fazla çalışma sürelerini dikkatlice yönetmesi gerekmektedir. |
BULGU: İşçilere Yasal Süreyi Aşacak Şekilde Fazla Mesai Yaptırılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinde görevli bazı işçilere 4857 sayılı İş Kanunu’na aykırı olarak bir yıl içerisinde iki yüz yetmiş saati aşacak şekilde fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı Kanun’un 41’inci maddesinde fazla çalışma ücreti düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında; fazla çalışmanın Kanun’da yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olduğu, sekizinci fıkrasında; fazla çalışma süresinin toplamının yılda 270 saati geçemeyeceği, son fıkrasında ise; fazla çalışmanın ne şekilde uygulanacağının çıkarılacak yönetmelikte gösterileceği hükümleri yer almaktadır.
Anılan maddenin son fıkrasına istinaden hazırlanan ve 06.04.2004 tarihinde yürürlüğe giren İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla Çalışmada Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise; fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı ve bu süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile; 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan işçi personel açısından fazla çalışma süresinin haftalık 45 saati aşan çalışmalar olduğu net bir şekilde ifade edilmiş ve bu kapsamda yapılacak çalışmaların her işçi için yılda 270 saati geçemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile fazla çalışma süresine 270 saatlik bir sınırlama getirilmesine rağmen 3 müdürlükte toplamda 14 işçi için bu sınırlamaya uyulmadığı tespit edilmiştir.
Fazla çalışma sureti ile işçileri çalıştırmak bir teamül haline getirilmemelidir.