|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuata uygun olarak kullandırılmadığını ortaya koymuştur. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin belirli süreler içinde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, 1.198 işçiden 1.036’sının 1-49 gün, 154’ünün 50-99 gün ve 8’inin 100-149 gün kullanılmayan izinlerinin bulunduğu tespit edilmiştir.
Mevzuat gereği, işçilerin yıllık ücretli izin haklarından feragat edemeyeceği ve kullanılmayan izinlerin iş akdinin sona ermesi durumunda son ücret üzerinden ödeneceği belirtilmiştir. Bu durum, işverenler açısından mali yükümlülükleri artırmakta ve işçilerin haklarının ihlaline yol açmaktadır. Dolayısıyla, yıllık ücretli izinlerin zamanında ve uygun şekilde kullandırılması, hem işçi hem de işverenin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Kamu İdaresi, denetim bulgularını kabul etmiş ve gerekli işlemlerin başlatıldığını bildirmiştir. İşçilerin yıllık izinlerinin mevzuata uygun olarak kullandırılması, uzun süre kullanılmaması nedeniyle ekonomik hakların kayba uğramaması açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde çalıştırılan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuatta öngörülen şekilde kullandırılmadığı tespit edilmiştir.
4857 Sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde; işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; “Yıllık ücretli iznin uygulanması” başlıklı 56’ncı maddesinde; yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, “Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti” başlıklı 59’uncu maddesinde; iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “İzinlere ilişkin düzenlemeler” başlıklı 60’ıncı maddesinde; yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şeklinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiş, 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de Kanun’a uygun olarak yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde; yıllık ücretli izni bu Kanun’un 56’ncı maddesine aykırı olarak bölen veya izin ücretini 57’nci maddenin üç ve dördüncü fıkralarında belirtilen usule aykırı olarak ödeyen veya eksik ödeyen veya 59’uncu maddedeki hak edilmiş izni kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen yönetmeliğin esas ve usullerine aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için kanunda belirtilen tutarda idari para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, işçilerin yıllık ücretli izin hakkından feragat edemeyeceği ve iş akdinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin son ücret üzerinden ödeneceği ifade edildiğinden bu durum işverenler açısından da ciddi gider artışlarına sebep olmaktadır. Dolayısıyla işçi ve işverenin korunması amacıyla Anayasal bir hak olan yıllık ücretli iznin mevzuata uygun olarak süresinde kullandırılması gerekmektedir.
Ancak yapılan denetimde; Üniversite Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde çalıştırılan 1.198 adet işçiden, 1.036 işçinin 1-49 gün, 154 işçinin 50-99 gün ve 8 işçinin 100149 gün kullanılmayan izinlerinin olduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, gerekli işlemlere başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; işçilerin yıllık ücretli izinlerinin, uzun yıllar kullanılmaması sebebiyle iş akdinin sona erdiği tarihte ekonomik bir hakka dönüşmesine sebep olunmadan mevzuatta belirtildiği şekilde kullandırılması gerekmektedir.