|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Sinop Üniversitesi’nde çalışan işçi personelin yıllık ücretli izinlerinin zamanında kullandırılmadığını ortaya koymuştur. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50. maddesi, çalışanların dinlenme hakkını güvence altına alırken, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık ücretli izin haklarını düzenlemektedir. Bu yasal çerçeveye göre, işçiler, işe başladıkları tarihten itibaren en az bir yıl çalıştıktan sonra yıllık ücretli izin kullanma hakkına sahiptir ve bu hak, işveren tarafından bölünemez.
Yıllık izinlerin, işveren tarafından belirlenen süreler içinde kesintisiz bir şekilde verilmesi zorunludur. İşveren, izin döneminde işçiye izin ücreti ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, izin süresi içinde başka bir işte çalışan işçiye ödenen ücret, işveren tarafından geri alınabilir. Bu düzenlemeler, işçilerin yoğun iş temposundan uzaklaşarak dinlenmelerini ve işlerine daha verimli bir şekilde dönmelerini amaçlamaktadır. Kamu İdaresi, denetim raporunda belirtilen bulgulara katıldığını ve düzeltici işlemlere başladığını bildirmiştir. Bu bağlamda, yıllık ücretli izin hakkı olan işçilerin izinlerini, hak ediş yılını takip eden yıl içinde kullanmaları ve biriktirmemeleri gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Sinop Üniversitesinde çalışan işçi personelin yıllık ücretli izinlerinin süresinde kullandırılmadığı görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesine göre kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 53,56,57 ve 58’inci maddeleri gereğince işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak, 53’üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin iznine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir. Bu düzenlemeler ile işçinin yoğun iş temposundan uzaklaşması mutlak olarak dinlenmesi, dinlenmeden sonra işine dönerek verimli bir çalışma hayatı içerisinde olması amaçlanmıştır. İşçinin izin sürelerini biriktirerek, iş akitlerinin sona ermesinden sonra, izin haklarının ekonomik değere dönüştürmesi bu düzenlemeler karşısında mümkün değildir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle yıllık ücretli izin hakkı doğan işçinin yıllık ücretli izninin, izinin hak edildiği yılı takip eden yılda yasada belirlendiği biçimde kullandırılması, uzun yıllar biriktirilmemesi gerekmektedir.