|
ÖZET: Üniversitede sürekli çalışan işçi personelin yıllık ücretli izinlerinin zamanında kullandırılmadığı ve iş akitlerinin sona ermesi durumunda bu izin haklarının ekonomik değere dönüşme olasılığı tespit edilmiştir. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, işçilerin işe başladıkları tarihten itibaren en az bir yıl çalışmaları durumunda yıllık ücretli izin hakkına sahip oldukları ve bu hakkın devredilemeyeceği belirtilmektedir. İşverenlerin, yıllık izinleri işçilere belirlenen süreler içinde düzenli olarak vermesi zorunludur.
2024 yılına ait Sayıştay Denetim Raporları’nda, işçilerin yıllık izin sürelerinin kullanılmaması nedeniyle önemli sayıda işçinin birikmiş izin günleri olduğu ortaya çıkmıştır. 17.05.2024 tarihli Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’nde, işçilerin hak kazandıkları yıllık izin sürelerinin ilgili yıl içinde kullandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, önceki yıllardan kalan izinlerin de üç yıl içinde kullandırılması gerektiği belirtilmiştir. Üniversite, personel yetersizliği ve ek izin hakları gibi nedenlerle yıllık izin süresi bulunan işçi sayısının fazla olduğunu ifade etmiştir. İşçilerin yıllık izinlerinin ücrete dönüşmemesi için Cumhurbaşkanlığı Genelgesi doğrultusunda hareket edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, işçilerin yıllık izinlerini zamanında kullanmaları ve geçmiş yıllardan kalan izinlerini de kullandırmaları gerekmektedir. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitede sürekli çalışan işçi personelin yıllık ücretli izinlerinin süresinde kullandırılmadığı, iş akitlerinin sona ermesinden sonra izin haklarının ekonomik değere dönüştürülme ihtimalinin olduğu görülmüştür.
10.06.2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 53, 56, 57 ve 58’nci maddeleri gereğince işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak, 53’üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin iznine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.
17.05.2024 tarihli 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’nin “Personel Giderlerine” ilişkin bölümünde “4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içerisinde hak kazandıkları yıllık ücretli izin süreleri, ilgili yıl içerisinde kullandırılacaktır. Ayrıca, ilgililerin önceki yıllarda hak kazanıp kullanmadıkları yıllık ücretli izin süreleri, yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılacaktır.” düzenlemeye yer verilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda, 1 – 49 gün yıllık izni bulunan işçi sayısı 49; 50 – 99 gün yıllık izni bulunan işçi sayısı 2; 150 – 199 gün yıllık izni bulunan işçi sayısı ise 36 olarak tespit edilmiştir.
Üniversite cevabında; personel yetersizliği, personelin fazla çalışmalarının izin olarak tanımlandığı ve uygulanan toplu sözleşmede bütün personele ek izin hakkı verilmesinden kaynaklı yıllık izini bulunan personel sayısının fazla olduğu; işçilerin yıllık izinlerinin ücrete dönüşmemesi için Cumhurbaşkanlığı Genelgesi doğrultusunda hareket edileceği ifade edilmiştir.
Buna göre Üniversitenin, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi doğrultusunda hareket etmesi ve işçilerin yıllık izinlerinin ücrete dönüşmemesi için, işçilerin yıl içerisinde hak kazandıkları yıllık izinlerini, ilgili yıl içerisinde kullandırmaları, işçilerin önceki yıllardan hak kazanıp kullanmadıkları yıllık izinlerini ise kullandırması gerekmektedir.