|
ÖZET: İşçilerin birikmiş yıllık ücretli izin haklarının kullanılmasına yönelik gerekli önlemlerin alınmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konulmuştur. Belediye şirketinde çalışan işçilerin, kullanılmamış yıllık izin haklarının bulunduğu belirlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin belirli süreler içinde kullandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmamış izin sürelerine ait ücretlerin ödenmesi gerektiği de vurgulanmaktadır.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, işçilerin izin haklarının kullanımıyla ilgili düzenlemeleri içermekte ve işverenlerin bu kurallara uyması beklenmektedir. İşverenlerin, yıllık izinleri eksik kullandırması veya bu izinleri ödememesi durumunda, her bir işçi için idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir. Mevzuat hükümleri, işçilerin izin haklarından vazgeçemeyeceklerini ve kullanılmamış izinlerin emeklilik veya iş akdinin sona ermesi halinde ücrete dönüşeceğini açıkça ortaya koymaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, şirket bünyesinde 2024 yılı itibarıyla 3 kişinin 200 günden fazla, 192 kişinin 100 günden fazla ve 728 kişinin 50 günden fazla kullanılmamış izni bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, şirketin mali yükümlülüklerini artırmakta ve idari para cezası riski taşımaktadır. İşçilerin yıllık izin haklarının zamanında kullandırılması için gerekli önlemlerin alınması büyük önem arz etmektedir. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket bünyesinde istihdam edilen işçilerin kullandırılmamış yıllık izin haklarının bulunduğu tespit edilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde; işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde; yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde; iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde; yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, işçinin yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şeklinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.
Bakanlık tarafından çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde Kanun’da yer alan hükümlerle uyumlu olarak yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Ayrıca, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde, 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde, izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen Yönetmelik’in esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline, bu durumda olan her işçi için 2.666,00 TL (2024 yılı için güncellenmiş tutar) idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, işçilerin yıllık izin haklarından feragat edemeyecekleri ve işçilerin emeklilik veya herhangi bir nedenle iş akitlerinin sona ermesi halinde kullanılmamış izin haklarının ücrete dönüşeceği açıkça anlaşılmaktadır. İşçilerin izin haklarının yıllar itibarıyla kullandırılmadan biriktirilmesi uygulaması mevzuata uyarlı olmayıp Şirketin önemli tutarda ve defaten mali yük altına girmesine neden olacaktır. Ayrıca uygulama nedeniyle Şirket idari para cezasına maruz kalabilecektir.
Yapılan incelemeler sonucunda, Şirket’te 2024 yılı sonu itibarıyla 3 kişinin 200 günün üzerinde, 192 kişinin 100 günün üzerinde, 728 kişinin ise 50 günün üzerinde kullanılmamış izni bulunduğu tespit edilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, işçilerin birikmiş yıllık izinlerinin kullandırılması hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.