|
ÖZET: İşçilerin birikmiş yıllık ücretli izinlerinin kanuna uygun şekilde kullandırılmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde, kadrolu ve şirket işçileri arasında bazı çalışanların yıllık izinlerini kullanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, işçilerin emeklilik süreçlerinde toplu izin ücreti olarak ödenmesi gerektiğinden, idareye ek mali yük getirecektir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50. maddesi, dinlenme hakkını güvence altına alırken, 4857 sayılı İş Kanunu da yıllık izinlerin kullanımını düzenlemektedir.
4857 sayılı Kanun’un 53. maddesi, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilmesini zorunlu kılmakta ve bu hakların devredilemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, iş akdinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin ücretinin ödenmesi gerektiği de vurgulanmaktadır. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, izinlerin nasıl kullanılacağına dair detaylı düzenlemeler içermektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla kadrolu işçilerden 12’sinin ve şirket işçilerinden 48’inin 100 gün üzerinde birikmiş izinleri olduğu belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu izinlerin planlı bir şekilde kullandırılacağını ifade etmiştir. Mevzuat hükümleri doğrultusunda, çalışanların yıllık izinlerinin zamanında ve düzenli olarak kullandırılması, hem çalışanların dinlenme haklarının korunması hem de idarenin mali yükümlülüklerinin azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin kadrolu işçileri ile şirket işçilerinin bir kısmının yıllık izinlerini kullanmadığı, işçilerin emeklilikleri sırasında toplu izin ücreti olarak ödenmesi nedeniyle İdareye ek mali külfet oluşturacağı görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve İzin Süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde, en az bir yıl çalışmış olan işçilere işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere yıllık ücretli izin verileceği belirtildikten sonra hizmet süresi dikkate alınarak işçilere verilecek yıllık asgari ücretli izin süreleri tespit edilmiş ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un 59’uncu maddesinde de iş akdinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği belirtilmiştir. Anılan Kanun’un 60’ıncı maddesine istinaden çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Yıllık ücretli izinlerin, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izinlerin uygulanması” başlıklı 56’ncı maddesi ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği hükümlerine göre kullandırılması gerekmektedir. Nitekim Kanun’un 103’üncü maddesinde de Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işverene, bu durumda olan her işçi için idari para cezası verilmesi öngörülmüştür.
Yıllık izin hakkının çalışanların dinlenmesi ve işyerindeki veriminde düşüş yaşanmaması için tanınan bir sosyal hak olmasına rağmen halen yüz gün üzeri birikimli izni olan personel bulunmakta olduğu, süresinde izin kullanmayan personelin iş akdinin sonlanması halinde önceki yıllarda kullandırılmayan yıllık izinler için sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden toplu olarak ödeme yapılmak zorunluluğunun bulunduğu görülmektedir. Bu durumun, kamu idarelerinin nakit yönetimini olumsuz etkileyeceği ve ek maddi külfet oluşturabileceği de değerlendirilmektedir.
Yapılan incelemede, 31.12.2024 tarihi itibarıyla İdarede görev alan kadrolu işçilerden 12’sinin, şirket bünyesinde çalışan işçilerden 48’inin 100 gün üzerinde olacak şekilde toplam 8584 gün kullanmadığı izinlerinin olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, yapılan planma doğrultusunda söz konusu izinlerin kullandırılacağı ifade edilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde Kamu İdaresinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin, mevzuata uygunluk ve İdareye ek mali külfet getirmemesi amacıyla biriktirilmeden, zamanında ve düzenli olarak kullandırılmasının sağlanması gerekmektedir.