|
ÖZET: İdarenin kadrolu ve şirket işçileri, yıllık ücretli izinlerini kullanmak yerine biriktirmekte, bu durum ise emeklilik aşamasında toplu izin ücreti ödemesi gerekliliği nedeniyle İdareye ek mali yük getirmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50. maddesi, çalışanların dinlenme hakkını güvence altına alırken, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesi, en az bir yıl çalışan işçilere yıllık ücretli izin verilmesini ve bu hakkın devredilemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, iş akdinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin ücretinin ödenmesi gerektiği de vurgulanmaktadır.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, izinlerin nasıl kullanılacağını düzenlerken, işverenlerin bu kurallara uymaması durumunda idari para cezası ile karşılaşacaklarını öngörmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, 31 Aralık 2024 itibarıyla kadrolu işçilerden 7’sinin ve şirket işçilerinden 91’inin 100 gün üzerinde kullanılmamış izin biriktirdiği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idarelerinin mali yönetimini olumsuz etkileyebilir. Kamu İdaresi, işçilerin kalan yıllık izinleri konusunda birimlere uyarılar göndermiş ve izinlerin iş durumunu aksatmadan kullandırılmaya başlandığını belirtmiştir. Ancak, yıllık izinlerin mevzuata uygun bir şekilde, zamanında ve düzenli olarak kullandırılması, hem çalışanların haklarının korunması hem de İdareye ek mali yük getirilmemesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin kadrolu işçileri ile şirket işçilerinin bir kısmının yıllık izinlerini kullanmak yerine biriktirdiği, biriken izinlerin ise işçilerin emeklilik talebi sırasında toplu izin ücreti olarak ödenmesi nedeniyle İdareye ek mali külfet oluşturacağı görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve İzin Süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde, en az bir yıl çalışmış olan işçilere işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere yıllık ücretli izin verileceği belirtildikten sonra hizmet süresi dikkate alınarak işçilere verilecek yıllık asgari ücretli izin süreleri tespit edilmiş ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un 59’uncu maddesinde de iş akdinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği belirtilmiştir. Anılan Kanun’un 60’ıncı maddesine istinaden çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Yıllık ücretli izinlerin, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izinlerin uygulanması” başlıklı 56’ncı maddesi ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği hükümlerine göre kullandırılması gerekmektedir. Nitekim Kanun’un 103’üncü maddesinde de Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işverene, bu durumda olan her işçi için idari para cezası verilmesi öngörülmüştür.
Yıllık izin hakkının çalışanların dinlenmesi ve işyerindeki veriminde düşüş yaşanmaması için tanınan bir sosyal hak olmasına rağmen halen yüz gün üzeri birikimli izni olan personel bulunmakta olduğu, süresinde izin kullanmayan personelin iş akdinin sonlanması halinde önceki yıllarda kullandırılmayan yıllık izinler için sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden toplu olarak ödeme yapılmak zorunluluğunun bulunduğu görülmektedir. Bu durumun, kamu idarelerinin nakit yönetimini olumsuz etkileyeceği ve ek maddi külfet oluşturabileceği de değerlendirilmektedir.
Yapılan incelemede, 31.12.2024 tarihi itibarıyla İdarede görev alan kadrolu işçilerden 7’sinin, şirket bünyesinde çalışan işçilerden 91’inin 100 gün üzerinde olacak şekilde toplam 13.970 gün kullanmadığı izinlerinin olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, işçilerin kalan yıllık izinleri ile ilgili çizelge ve uyarıların birimlere gönderildiği, yıllık izinlerin iş durumunu aksatmayacak şekilde kullandırılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin, mevzuata uygunluk ve İdareye ek mali külfet getirmemesi amacıyla biriktirilmeden, zamanında ve düzenli olarak kullandırılmasının sağlanması gerekmektedir.