|
ÖZET: İl Belediyesi’nde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuata uygun bir şekilde kullandırılmadığı ve bu durumun birikmiş izin sürelerine yol açtığı belirlenmiştir. Anayasa’nın 50. maddesi, dinlenme hakkının çalışanların temel hakları arasında olduğunu vurgularken, 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin zamanında kullandırılmasını zorunlu kılmaktadır. İşverenin bu yükümlülükleri yerine getirmemesi durumunda, idari para cezası uygulanması öngörülmektedir.
Yapılan denetimlerde, 38 kadrolu işçiden 31’inin 100 günden fazla birikmiş yıllık izin hakkına sahip olduğu, bazı işçilerin ise 579 güne kadar izin biriktirdiği tespit edilmiştir. Belediye, işçilerin yıllık izinlerini kullanmaları için çeşitli yazılar göndermiş, ancak Suriyeli misafirlerin yoğunluğu ve deprem sonrası artan iş yükü nedeniyle izinlerin kullanılamadığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda, belediyenin yıllık izinlerin zamanında ve düzenli bir şekilde kullandırılması için gerekli tedbirleri alması, hem işçilerin haklarının korunması hem de ek mali yükümlülüklerin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarede çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuata uygun şekilde zamanında kullandırılmadığı ve bu nedenle birikmiş izin sürelerinin oluştuğu tespit edilmiştir.
Anayasa’nın “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50’nci maddesinde; dinlenmenin çalışanların hakkı olduğu ve bu haklar ile şartlarının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde; işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde; yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde; iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde; yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline ilişkin hususların ilgili Bakanlık tarafından hazırlanacak bir Yönetmelik ile gösterileceği belirtilmiştir.
Bu kanun hükmüne istinaden 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili olarak İş Kanunu’na benzer düzenlemeler yapılmıştır.
Aynı kanunun 103’üncü maddesinde ise; yıllık ücretli izni bu kanunun 56’ncı maddesine aykırı olarak bölen veya hak edilmiş izni kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya belirtilen Yönetmelik’in esas ve usullerine aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için iki yüz yirmi Türk Lirası (2024 yılında 2.666 TL) idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre işverenin yıllık izinleri kullandırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve işçinin de izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir. Diğer taraftan işçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmekte ve yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden yapılacağından yüksek tutarlarda ödeme yapılmasına neden olmaktadır. Ayrıca anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda idareler, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ile karşı karşıya kalabilmektedir.
Yapılan incelemede, idarede görev yapan 38 kadrolu işçiden 31’inin 100 günden fazla yıllık ücretli izin hakkına sahip olduğu, bazı işçilerin ise 579, 575, 507 ve 482 güne varan birikmiş izinlerini kullanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, Belediye bünyesinde görev yapmakta olan işçi personellerin yıllık izinlerini kullanmaları amacıyla belediyenin tüm müdürlüklerine 02.06.2021 tarih ve E-3356 sayılı yazı,26.02.2023 tarih ve E-690-709 sayılı yazı,11.10.2023 tarih ve E-6375-6376 6377-6378-6379 sayılı yazılar ile izinlerin kullanımı hususunda bildirimler yapıldığını, ancak ilde geçici koruma kapsamındaki Suriyeli misafirlerin il nüfusuna oranla fazlalığı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Merkezli depremlerden sonra alınan göçle artan nüfus yoğunluğundan kaynaklı iş yoğunluğu sebebiyle beraberinde personel sayısının yetersizliği nedeniyle işçilerin yıllık izin kullanamadıklarını bildirmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde Belediyede çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin, mevzuata uygunluk ve belediyeye ek mali külfet getirmemesi amacıyla biriktirilmeden, zamanında ve düzenli olarak kullandırılması sağlanmalıdır.