|
ÖZET: İşçilerin yıllık ücretli izinlerinin zamanında kullandırılmaması, belediye şirketinde önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin düzenli bir şekilde kullandırılmasını zorunlu kılmaktadır. İşverenlerin, işçilerin yıllık izinlerini kullanmalarını sağlaması ve bu süreçte gerekli tedbirleri alması gerekmektedir. Aksi takdirde, işverenler idari para cezası ile karşılaşabilir.
Öz Ağrı Anonim Şirketi’nde yapılan incelemelerde, 575 işçiden 92’sinin 100 günden fazla, 128’inin ise 50 ile 100 gün arasında birikmiş izin sürelerine sahip olduğu tespit edilmiştir. 31 Aralık 2024 itibarıyla toplamda 26.504 gün birikmiş yıllık izin bulunmakta olup, bu durumun belediyeye maliyeti 38.336.710,8 TL olarak hesaplanmıştır. Yıllık izinlerin zamanında kullandırılmaması, işçilerin haklarının ihlali anlamına gelmekte ve belediyeye ek mali yükler getirmektedir. Bu bağlamda, yıllık ücretli izinlerin mevzuata uygun bir şekilde kullandırılması, hem işçilerin haklarının korunması hem de belediyenin mali yükümlülüklerinin azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. İşverenlerin, işçilerin izin haklarını zamanında kullandırarak, hem yasal yükümlülüklerini yerine getirmeleri hem de maliyetleri kontrol altında tutmaları gerekmektedir. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Belediye şirketinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin zamanında düzenli olarak kullandırılmadığı ve bu nedenle birikmiş yıllık izin sürelerinin bulunduğu görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık iznin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline ilişkin hususların ilgili Bakanlık tarafından hazırlanacak bir Yönetmelik ile gösterileceği belirtilmiştir.
Bu Kanun hükmüne istinaden 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili olarak İş Kanunu’na benzer düzenlemeler yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 103’üncü maddesinde ise yıllık ücretli izni bu Kanun’un 56’ncı maddesine aykırı olarak bölen veya hak edilmiş izni kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya belirtilen Yönetmelik’in esas ve usullerine aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası (2024 yılında 2.666 TL) idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca Cumhurbaşkanlığı’nın 17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2024/7 sayılı Genelge’ sinde; 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içinde kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin ilgili yıl içerisinde, önceki yıllarda hak kazanıp kullanmadıkları yıllık izin sürelerinin de yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılması gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre işverenin yıllık izinleri kullandırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve işçinin de izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir. Diğer taraftan işçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmekte ve yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden yapılacağından yüksek tutarlarda ödeme yapılmasına neden olmaktadır. Ayrıca Anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda idareler, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ile karşı karşıya kalabilmektedir.
Hisselerinin tamamı Ağrı Belediyesine ait olan Öz Ağrı Anonim Şirketinde 4857 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan işçilerin Personel İzin Durumu Tablosu incelendiğinde; 575 işçiden 92’sinin 100 günden fazla, 128’inin ise 50 ile 100 gün arasında birikmiş izinleri olduğu tespit edilmiştir.
31.12.2024 tarihi itibarıyla 575 işçinin toplam 26.504 gün birikmiş yıllık izni bulunmakta olup, kullanılmayan bu yıllık izinlerin 2024 yılı yevmiyesi ile Belediyeye maliyetinin brüt 38.336.710,8TL olacağı hesaplanmıştır.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde Belediyede çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin, mevzuata uygunluk ve belediyeye ek mali külfet getirmemesi amacıyla biriktirilmeden, zamanında ve düzenli olarak kullandırılması sağlanmalıdır.