|
ÖZET: İşçilerin birikmiş yıllık ücretli izin haklarının kanuna uygun bir şekilde kullandırılmadığına dair tespitler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer almaktadır. Ataşehir Belediyesi Personel Şirketi bünyesindeki işçilerin, 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince yıllık izin haklarının verilmesi ve kullanılmasının zorunlu olduğu belirlenmiştir. İşçilerin, emeklilik veya iş akdinin sona ermesi durumunda kullanılmamış izin sürelerinin ücrete dönüşeceği de vurgulanmaktadır.
Yıllık izinlerin biriktirilmesi uygulaması, mevzuata aykırı olup, şirketin önemli mali yükümlülüklere girmesine neden olabilir. Ayrıca, bu durum idari para cezası riski taşımaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, 31 Aralık 2024 itibarıyla 2.123 işçinin görev yaptığı ve bunlardan 13 personelin 100 gün, 288 personelin ise 50 gün ve üzerinde yıllık izin hakkına sahip olduğu tespit edilmiştir. İdare, bu konudaki eleştirileri kabul etmiş ve düzeltici adımlar atılacağına dair açıklamalarda bulunmuştur. Mevzuat gereği işçilerin yıllık izin haklarının kullandırılması yasal bir zorunluluk olduğundan, gerekli önlemlerin alınması halinde yüksek maliyetlerden kaçınılabileceği değerlendirilmektedir. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Ataşehir Belediyesi Personel Şirketi bünyesinde istihdam edilen işçilerin kullandırılmamış yıllık izin haklarının bulunduğu tespit edilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde; işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde; yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde; iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde; yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, işçinin yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şeklinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.
Bakanlık tarafından çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde Kanun’da yer alan hükümlerle uyumlu olarak yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Ayrıca, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde, izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen Yönetmelik’in esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için 2.666 TL (2024 yılı için güncellenmiş tutar) idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, işçilerin yıllık izin haklarından feragat edemeyecekleri ve işçilerin emeklilik veya herhangi bir nedenle iş akitlerinin sona ermesi halinde kullanılmamış izin haklarının ücrete dönüşeceği açıkça anlaşılmaktadır. İşçilerin izin haklarının yıllar itibarıyla kullandırılmadan biriktirilmesi uygulaması mevzuata uyarlı olmayıp Şirketin önemli tutarda ve defaten mali yük altına girmesine neden olacaktır. Ayrıca uygulama nedeniyle Şirket idari para cezasına maruz kalabilecektir.
Yapılan incelemeler sonucunda, Belediye Şirketi bünyesinde 31.12.2024 tarihi itibarıyla 2.123 işçinin görev yaptığı, 13 personelin 100 gün ve üzerinde, 288 personelin 50 gün ve üzerinde yıllık ücretli izin hakkı olduğu tespit edilmiştir.
İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, meri mevzuat hükümleri uyarınca, işçilerin yıllık izin haklarının kullandırılması yasal zorunluluk olup önerimiz doğrultusunda işlem yapılması halinde yüksek meblağda ödeme külfetine maruz kalınmaması yoluyla Kurum menfaatlerinin korunacağı değerlendirilmektedir.